ένας Πρόεδρος χωρίς Κράτος

Η σημαντικότερη πολιτική προσωπικότητα που συνδέθηκε άρρηκτα με την εθνοτική τουρκοκυπριακή οντότητα της Κύπρου, από χθες το βράδυ αμετάκλητα πια τίθεται στην κρίση των ιστορικών του μέλλοντος.

Ο Ραούφ Ντενκτάς έφυγε από τη ζωή, πλήρης ημερών, έχοντας αφήσει το στίγμα του επί μισό και πλέον αιώνα στην πολυτάραχη νεότερη Κυπριακή Ιστορία.

Ex officio αμφισβητίας της Κυπριακής Δημοκρατίας και του νομικού status που προσέδιδε το Κυπριακό Σύνταγμα στην εθνοτική κοινότητα της οποίας ηγήθηκε επί σειρά δεκαετιών, ο Ντενκτάς με τις δηλώσεις, τις πράξεις αλλά την αδιαμφισβήτητη σταθερή σχέση αλληλεξάρτησής του με την Άγκυρα σε όλες τις περιόδους της πολιτικής του καριέρας, κατέστησε σαφές στην ως επί το πλείστον διαιρεμένη πολιτικά ελληνοκυπριακή πλευρά ότι η de facto διχοτόμηση του νησιού αποτελούσε ανέκαθεν την μόνη και κύρια προτεραιότητά του. Εκμεταλλεύθηκε κατά τρόπο αποφασιστικό τις διεθνείς και περιφερειακές ισορροπίες προς το συμφέρον της τουρκικής πολιτικής που υπηρέτησε πιστά και απαρέγκλιτα. Και δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι σε αυτό το εγχείρημα, υπήρξε άριστος.

Το βασικό του επίτευγμα ήταν η αποφασιστική του συμβολή στη δημιουργία μίας ιδιαίτερης 'τουρκοκυπριακής εθνοτικής συνείδησης', παρά το ότι η συνταγματική έννομη τάξη της Κυπριακής Δημοκρατίας ουδέποτε την αμφισβήτησε, ούτε ως προς τους θεσμούς που εισήγαγε, ούτε και ως προς την εσωτερική ή εξωτερική πολιτική που το νεοσύστατο κυπριακό ανεξάρτητο κράτος είχε κληθεί να εφαρμόσει με βάση το Σύνταγμα του 1960.

Από την άλλη, διαπιστώνεται σαφώς ότι κατά την περίοδο προ των δραματικών γεγονότων του '74, σε καμμία από τις δύο κοινότητες δεν είχε εμπεδωθεί αυτό που θα μπορούσε να ονοματισθεί ως 'κοινή κυπριακή εθνική συνείδηση'. Ο Ραούφ Ντενκτάς, σε αντίθεση με τους ελληνοκύπριους ηγέτες που διαδέχθηκαν θέσεις-κλειδιά, από την αρχή εξέφρασε ανοικτά την αμφισβήτησή του προς το κυπριακό κρατικό υβρίδιο, που αποτέλεσε στην ουσία αποτέλεσμα εθνικών συμβιβασμών ένθεν και ένθεν. Βασικός άξονας της πολιτικής του στάσης ήταν η εκπεφρασμένη του στήριξη στην ιδέα της τουρκοκυπριακής αυτονομίας, αν όχι ανεξαρτησίας. Και ο προσωπικός του στόχος δεν άργησε να επιτευχθεί :

Απόγειο της πολιτικής του καριέρας υπήρξε η ανακήρυξή του ως ο πρώτος "Πρόεδρος" του τουρκοκυπριακού Ψευδοκράτους. Η ύπαρξη του παράνομου κρατικού μορφώματος της αποκαλούμενης ως "Τουρκικής Δημοκρατίας της Βόρειας Κύπρου" θα μπορούσε να θεωρηθεί ως μία ηχηρή απόπειρα της πολυπόθητης για την Άγκυρα 'de jure διχοτόμησης' της ενιαίας και μοναδικής διεθνώς αναγνωρισμένης Κυπριακής Δημοκρατίας. Υπήρξε όμως παράλληλα και η μεγάλη προσωπική νίκη του εκλιπόντος τουρκοκύπριου ηγέτη.

Πολύ λίγη σημασία πλέον έχει εάν και κατά πόσον η δράση, οι επιλογές και οι χειρισμοί του Ραούφ Ντενκτάς αποτέλεσαν την μόνη τίμια και συνεπή εθνική αναγκαιότητα για τους τουρκοκύπριους πολίτες. Άλλωστε, η κυπριακή πολιτική σκηνή ήταν ανέκαθεν αλληλένδετη με τις εξελίξεις στην Ελλάδα, την Τουρκία αλλά και τους γενικότερους διεθνείς και περιφερειακούς συσχετισμούς. Θα ήταν όμως μεγάλο σφάλμα να παραβλέψουμε τώρα ότι η πάλαι ποτε πολυετής ενδοκοινοτική διαμάχη πολύ λίγη σχέση έχει πια με τη σημερινή πραγματικότητα. Μία πραγματικότητα στην κυριολεξία 'αγνώριστη' με αυτήν που ίσχυε το '60, το '70 ή το '80 στην Κύπρο.

Αντιθέτως, εξετάζοντας τα σημερινά γεωπολιτικά δεδομένα αλλά και τα άλυτα προβλήματα που αναζητούν επείγουσα λύση, δεν είναι δυνατόν να αγνοηθούν τα αποτελέσματα των επιλογών του Ραούφ Ντενκτάς αλλά και της τουρκικής πολιτικής στην Κύπρο.

Η τουρκοκυπριακή κοινότητα από το 1974 μέχρι σήμερα απομονώθηκε διεθνώς. Έπεσε στην ουσία θύμα της αδιέξοδης τακτικής της "προστάτιδας Μητρόπολης" να μην σέβεται τελικά ούτε η ίδια την ανάγκη αυτοδιάθεσης ή αυτονομίας των κυπρίων ομοεθνών της.

Οι επιλογές Ντενκτάς έφεραν τον τουρκοκυπριακό πληθυσμό στη δυσάρεστη θέση να κατοικεί σε σπίτια και να καλλιεργεί χωράφια, που κατά κυριότητα στην ουσία δεν τους ανήκουν. Οι τουρκοκύπριοι υποβιβάστηκαν ηθικά σε κοινούς σφετεριστές ξένων περιουσιών, γεγονός το οποίο προφανώς τούς αδικεί. Ακόμα περισσότερο : υποβιβάσθηκαν σε σιωπηρή μειονότητα, με το να ανέχονται τους τούρκους εποίκους από την Ανατολία, ένα ξένο συμπαγές σώμα που φέρεται να έχει ισχυρότερο λόγο στα κέντρα λήψεως αποφάσεων του Ψευδοκράτους. Ο τουρκικός στρατός κατοχής απομόνωσε το βόρειο τμήμα του νησιού, το έθεσε υπό τον πλήρη διοικητικό έλεγχο της μητροπολιτικής Τουρκίας, και έτσι ο ουσιαστικά εγκλωβισμένος τουρκοκυπριακός πληθυσμός καταδικάσθηκε στην ένδεια και στην οικονομική καθυστέρηση επί δεκαετίες. Τα ψευδεπίγραφα 'διαβατήρια' της αυτοαποκαλούμενης "ΤΔΒΚ" δεν μπορούν στην ουσία να χρησιμοποιηθούν από τους "πολίτες" της. Και εν τέλει, το μόνο που όντως μπόρεσε να καταφέρει η αδιέξοδη πρακτική του Ραούφ Ντενκτάς και της Άγκυρας όλα αυτά τα χρόνια ήταν να αυξηθεί κατά πολύ η τουρκοκυπριακή διασπορά στη Βρετανία και στην Αυστραλία -μέρη στα οποία αναγκάστηκαν να διαφύγουν γενιές και γενιές τουρκοκυπρίων για μια καλύτερη τύχη.

Απόδειξη των αποτυχημένων τυχοδιωκτικών τακτικών της πολιτικής Ντενκτάς ήταν να εγκλωβιστούν οι Τουρκοκύπριοι υπό τον ζυγό της Μητέρας-Πατρίδας Τουρκίας, με αποτέλεσμα τώρα να κινδυνεύουν να χάσουν τη μεγάλη ευκαιρία της επανένωσης αλλά και της συνεκμετάλλευσης των μεγάλων πλουτοπαραγωγικών πηγών που πρόσφατα ανακαλύφθηκαν στον θαλάσσιο χώρο της Κυπριακής Δημοκρατίας. Απόδειξη της επίγνωσης του αδιεξόδου της πολιτικής του απομονωτισμού, ήταν η μαζική έξοδος των απλών τουρκοκυπρίων στις ελεύθερες περιοχές για να εφοδιασθούν με τα νόμιμα διαβατήριά τους που η Κυπριακή Δημοκρατία πολύ ορθά τούς χορήγησε με το άνοιγμα των οδοφραγμάτων.

Ο Ραούφ Ντενκτάς ακολούθησε κατά γράμμα το τουρκικό σχέδιο διχοτόμησης, το οποίο με μεγάλη προσοχή και ακρίβεια είχε εξυφάνει η Άγκυρα πολύ πριν από τη δημιουργία της ανεξάρτητης Κυπριακής Δημοκρατίας το 1960. Λάθη και παραλείψεις της ελληνοκυπριακής πλευράς και της εν πολλοίς τυχοδιωκτικής ελλαδικής πολιτικής, σε συνδυασμό πάντα με τους τότε διεθνείς συσχετισμούς, προσέφεραν απλόχερα πλείστες ευκαιρίες στον φιλόδοξο τουρκοκύπριο ηγέτη να ανελιχθεί πολιτικά.

Και όμως, αυτή η πρόοδός του στην τοπική πολιτική σκηνή δεν συνοδεύτηκε με την πρόοδο και την ανάπτυξη της κοινότητας, το συμφέρον της οποίας διατεινόταν ότι υπηρετούσε. Αντιθέτως, η εμμονή του στην προάσπιση των συμφερόντων της δικής του Μητρόπολης καταδίκασε εν τέλει τους τουρκοκυπρίους πολίτες να χαρακτηρίζονται μέχρι σήμερα σε πολίτες ενός μη-κράτους, χωρίς ουσιαστικά δικαιώματα ούτε καν στο εσωτερικό της εδώ και χρόνια γκετοποιημένης "ΤΔΒΚ" , τελώντας σε πλήρη απομόνωση και αποτελώντας το ένα και μοναδικό παράδειγμα 'κρατικής πειρατείας', που όμοιό του δεν υπάρχει πουθενά.

Μήπως θα ήταν καιρός η ίδια η τουρκοκυπριακή κοινωνία να πάρει στα χέρια της την τύχη της, να αντιληφθεί την πλάνη στην οποία υπέπεσε όλα αυτά τα χρόνια, αλλά και να δει καθαρά πια ότι η επανένταξή της στην κυπριακή συνταγματική νομιμότητα αποτελεί τον μόνο ασφαλή μονόδρομο προς την ευημερία και την πρόοδο;

Ίσως τελικά να μην είναι πολύ αργά..

Παρακολουθείστε απόσπασμα συνέντευξης
που παραχώρησε πριν χρόνια ο Ραούφ Ντενκτάς
στο Πρώτο Κανάλι της Τηλεόρασης του ΡΙΚ
πατώντας εδώ.

Κύπρος-Ισραήλ : η ορολογία μιας συμμαχίας

Την ημέρα της 19ης Σεπτεμβρίου 2011 θα τη θυμόμαστε για πολλά χρόνια μετά. Είναι η μέρα κατά την οποία άρχισαν οι έρευνες για τα κοιτάσματα υδρογονανθράκων στην Κυπριακή Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη στην Νοτιοανατολική Μεσόγειο, όχι μόνο επειδή οι έρευνες καθαυτές δίνουν νέες προοπτικές στην κυπριακή οικονομία αλλά και για τις νέες γεωστρατηγικές συμμαχίες που άρχισαν να αναπτύσσονται στην περιοχή μας από τον Μάιο του 2010 μέχρι σήμερα. 

Η ύπαρξη πλούσιων κοιτασμάτων φυσικού αερίου και πετρελαίου στην άλλοτε 'νεκρή' από πλουτοπαραγωγικής απόψεως γωνιά της Γης θα καταστήσει τις χώρες της περιοχής όχι μόνο ενεργειακά αυτάρκεις -σε χρονικό ορίζοντα τουλάχιστον 50ετίας-, αλλά παράλληλα θα τις δώσει τη δυνατότητα απόκτησης σημαντικότατων εσόδων που θα προέρχονται από τις εξαγωγές του φυσικού τους πλούτου. 

Πρωταγωνιστές των τελευταίων εξελίξεων είναι η Κυπριακή Δημοκρατία και το Ισραήλ, αφού οι έρευνες άρχισαν από το Οικόπεδο 12 της Κυπριακής ΑΟΖ, εντός του οποίου φέρονται να βρίσκονται πλούσια κοιτάσματα υδρογονανθράκων που εξυπηρετούν κατ΄αρχήν την Κύπρο, αλλά τα αποτελέσματα των ερευνών θα αποτελέσουν πρόκριμα για την ύπαρξη και άλλων κοιτασμάτων που φέρονται να βρίσκονται εντός της γειτνιάζουσας Ισραηλινής ΑΟΖ.

Η Τουρκία διατείνεται ότι η συνεχιζόμενη παράνομη κατοχή του βόρειου τμήματος της Κυπριακής Δημοκρατίας, τής δίνει το δικαίωμα να έχει και εκείνη αξιώσεις στα κυπριακά κοιτάσματα, μέσω του Ψευδοκράτους που δημιούργησε.

Η τουρκική διπλωματία είχε έναν χρόνο ολόκληρο να προετοιμάσει τις κινήσεις της για να αποτρέψει τις γεωτρήσεις, δεδομένου ότι η έναρξη των ερευνών στην περιοχή είχε προαναγγελθεί πολύ πριν από την αμερικανική εταιρεία Noble, τη Λευκωσία και την Ιερουσαλήμ. Το καθεστώς Ερντογάν τεχνηέντως -και ευφυώς- απέφυγε να αναφερθεί άμεσα στην διεκδίκηση επί των κοιτασμάτων και δεν δίστασε να χρησιμοποιήσει κατά τρόπο κυνικό την διεθνή ευαισθησία υπέρ των αμάχων Παλαιστινίων της Γάζας, να παραπλανήσει τους ανά τον κόσμο αγνούς φιλειρηνιστές ακτιβιστές και προσπάθησε να συνδέσει κατά τρόπο έμμεσο τον θαλάσσιο αποκλεισμό της Λωρίδας της Γάζας με το νόμιμο διεθνές εμπάργκο εις βάρος των παράνομων λιμανιών του Ψευδοκράτους -σχεδιάζοντας το δρομολόγιο της ανθρωπιστικής βοήθειας του Mavi Marmara προς τη Γάζα από την κατεχόμενη Αμμόχωστο. 

 το δρομολόγιο του Mavi Marmara, τον Μάιο του 2010

Σκοπός της Τουρκίας όμως ήταν η δημιουργία ζητήματος ελευθερίας ή μη της διεθνούς ναυσιπλοΐας στην Νοτιοανατολική Μεσόγειο, μόνο και μόνο για να μπλοκάρει κατά τρόπο νομιμοφανή τις επερχόμενες έρευνες εντός της Κυπριακής ΑΟΖ, που εκτείνεται στα διεθνή ύδατα της περιοχής -γεγονός το οποίο επιτρέπει το διεθνές δίκαιο της θάλασσας. Και όλα αυτά, επειδή η τουρκική διπλωματία γνωρίζει ότι η παρανομία της κατοχής του βόρειου τμήματος της Κυπριακής Δημοκρατίας αποτελεί γι'αυτήν τον κύριο ύφαλο και το κακό προηγούμενο που διαψεύδει εμπράκτως κάθε ισχυρισμό της περί δήθεν ανθρωπιστικής βοήθειας υπέρ οποιουδήποτε λαού που αδικείται, αποφάσισε δήθεν να προασπίσει τα δικαιώματα του παλαιστινιακού πληθυσμού της Γάζας, παρά το ότι επί δεκαετίες δρούσε εναντίον του -εμμέσως πλην σαφώς. 

Βασικό πρόβλημα της Τουρκίας ήταν η εδώ και δεκαετίες σταθερή συμμαχία της με το Ισραήλ, η οποία αναπτύχθηκε σε όλους τους τομείς, με τις ευλογίες των Ηνωμένων Πολιτειών. Από την άλλη όμως, η ενεργειακή αυτάρκεια που υπόσχονται τα κοιτάσματα στην περιοχή, εκ των πραγμάτων ανάγκασε την Άγκυρα να επιλέξει να διαγράψει τις σχέσεις της με το Ισραήλ και να αναζητήσει εναλλακτικές στην Μέση Ανατολή, τονίζοντας ξαφνικά προς τις αραβικές χώρες το ισλαμιστικό και νεο-οθωμανικό της προφίλ και εκμεταλλευόμενη την σταθερή της συμμαχία με τη Δύση και το ΝΑΤΟ.

Τα γεγονότα απέδειξαν ότι η ρήξη των τουρκοϊσραηλινών σχέσεων δεν αποτέλεσε ισραηλινή απόφαση, αφού τα διπλωματικά τελεσμένα έδειχναν να ξαφνιάζουν την Ιερουσαλήμ και την ισραηλινή κοινή γνώμη, με αποκορύφωμα το καλοκαίρι του 2011, όταν οι διπλωματικές σχέσεις υποβαθμίσθηκαν με πρωτοβουλία της Άγκυρας και ισραηλινοί πολίτες βρέθηκαν να εξευτελίζονται απρόκλητα από τούρκους αστυνομικούς στο διεθνές αεροδρόμο της Κωνσταντινούπολης.

Έτσι, προτού η Άγκυρα προλάβει να κατασκευάσει θερμό επεισόδιο στα διεθνή ύδατα της Νοτιοανατολικής Μεσογείου προφασιζόμενη τον όψιμο ανθρωπισμό της προς τον παλαιστινιακό λαό, θέλοντας ακόμα μια φορά να παραπλανήσει τη διεθνή κοινή γνώμη και τους απανταχού αγνούς ακτιβιστές, η Κυπριακή Δημοκρατία με τη στήριξη τόσο της Ελλάδας όσο και του Ισραήλ, άρχισε τις έρευνες στο Οικόπεδο 12 της δικής της αποκλειστικής οικονομικής ζώνης κατά τρόπο αιφνιδιαστικό την 19η Σεπτεμβρίου 2011, δηλαδή ένα δεκαήμερο πριν από την 1η Οκτωβρίου -ημέρα που είχε αρχικά ανακοινωθεί. 

Και κάπως έτσι, οι συμμαχίες στην Νοτιοανατολική Μεσόγειο άλλαξαν άρδην εν μέσω ευρέων και ποικίλων πολιτειακών ανακατατάξεων στον αραβικό κόσμο, που ακόμα δεν έχουν σχηματοποιηθεί οριστικά.

Από ισραηλινής πλευράς, η αντικατάσταση της έως τώρα σταθερής γεωστρατηγικής συμμαχίας με την Τουρκία δεν είναι εύκολη υπόθεση. Για το Ισραήλ, η Άγκυρα αποτέλεσε επί δυόμιση δεκαετίες το μοναδικό περιφερειακό 'μαξιλάρι' σε ένα περιβάλλον ξεκάθαρα εχθρικό από κάθε άποψη. Όλες αυτές τις δεκαετίες είχαν αναπτυχθεί όχι μόνο ισχυρές οικονομικές σχέσεις ανάμεσα στις δύο χώρες, αλλά παράλληλα δημιουργήθηκε ένα πολύ ισχυρό ακαδημαϊκό υπόβαθρο που υποστήριζε αυτή τη συμμαχία. Αμέτρητα κοινά ερευνητικά προγράμματα επί δεκαετίες στήριζαν με επιχειρήματα τις πολιτικές επιλογές των εκάστοτε ισραηλινών και τουρκικών κυβερνήσεων και στρατιωτικών επιτελείων. 

Ενδεικτικό γεγονός αυτού του φιλοτουρκικού 'μονοπωλείου' στον ισραηλινό ακαδημαϊκό χώρο ήταν η παντελής απουσία πολιτικής ανάλυσης της τουρκικής μεταστροφής μετά τα γεγονότα του Mavi Marmara, τον Μάιο του 2010. Η ισραηλινή τηλεόραση εκείνες τις μέρες μετέδιδε τα γεγονότα σχεδόν ασχολίαστα, αναπαράγοντας τις ανακοινώσεις της Άγκυρας και του Υπουργού Εξωτερικών Λίμπερμαν, χωρίς να υπάρχει ούτε ένας ειδικός από τον ισραηλινό ακαδημαϊκό χώρο να εξηγήσει 'γιατί άραγε συμβαίνουν ξαφνικά όλα αυτά'. Γεγονός καθόλου τυχαίο, αφού η ακαδημαϊκή ελίτ και τα πολλαπλά ερευνητικά ινστιτούτα της χώρας είχαν καταλήξει ομόφωνα και ξεκάθαρα ότι η Τουρκία αποτελούσε την μόνη δυνατή και αξιόπιστη σύμμαχο του Ισραήλ στη Μέση Ανατολή.

Έναν χρόνο μετά τα γεγονότα του Mavi Marmara και επ'ευκαιρία της δημοσίευσης της συμπερασμάτων της ειδικής εξεταστικής επιτροπής του ΟΗΕ που δικαίωσε εν μέρει τα αιτήματα της Τουρκίας, αναγνωρίζοντας όμως τον θαλάσσιο αποκλεισμό της Γάζας εκ μέρους του Ισραήλ ως καθ'όλα νόμιμο, τα Ισραηλινά ΜΜΕ άρχισαν πλέον και αυτά να αμφισβητούν ανοιχτά τις μέχρι πρότινος έγκυρες ακαδημαϊκές φωνές που καλούσαν καθ'όλο το προηγούμενο χρονικό διάστημα την κυβέρνηση της χώρας να γίνει περισσότερο διαλλακτική στις απαιτήσεις της Άγκυρας και να μην διαταρράξει τις σχέσεις της με τον καλύτερο περιφερειακό της σύμμαχο.

Έτσι, το καλοκαίρι του 2011 θα μείνει στην ιστορία των ισραηλινών ΜΜΕ ως το πιο 'αντιτουρκικό' όλων των εποχών. Ευρείες ήταν οι αναφορές στο Ολοκαύτωμα των Αρμενίων, παραλληλίζοντάς το με το αντίστοιχο εβραϊκό. Ολοένα και περισσότερα άρθρα αναφέρονταν στον κουρδικό απελευθερωτικό αγώνα, τονίζοντας τις τουρκικές στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά του κουρδικού πληθυσμού στην Νοτιοανατολική Τουρκία και στο Βόρειο Ιράκ. 

Όσον αφορά την Κύπρο όμως, η μέχρι τώρα ισραηλινή θέση σε σχέση με τη συνεχιζόμενη παράνομη κατοχή του νησιού δεν έδειχνε να εκφράζεται σε εξίσου αντιτουρκικούς τόνους.

Παρά τις κατά καιρούς τουρκικές πιέσεις να αναγνωρίσει το Ισραήλ το Τουρκοκυπριακό παράνομο κρατικό μόρφωμα, η ισραηλινή κυβέρνηση ουδέποτε το έπραξε. Η Ιερουσαλήμ δεν ήθελε να διαταρράξει τις σχέσεις της με την μοναδική γειτονική χώρα που δεν είχε έρθει ποτέ σε σύγκρουση, ούτε ήθελε να μειώσει ακόμα περισσότερο τις πιθανότητες σύσφιγξης των σχέσεών της με την Αθήνα, όσο λίγες και αν ήταν αυτές κατά το παρελθόν. Το ισραηλινό υπουργείο εξωτερικών επανειλημμένως κατά το παρελθόν, απευθυνόμενο σε ισραηλινούς επενδυτές και επιχειρηματίες, τόνισε κατά καιρούς με ανακοινώσεις του ότι η αγορά ακίνητης περιουσίας στο κατεχόμενο τμήμα της Κυπριακής Δημοκρατίας είναι παράνομη, και επομένως επιχειρηματικά επισφαλής.

Όμως, όλα τα χρόνια από το 1974 και εντεύθεν, τα ισραηλινά ΜΜΕ έδειχναν να υιοθετούν την άποψη της τουρκικής θεώρησης σχετικά με την Κύπρο : ότι δηλαδή υπάρχουν δήθεν δύο κρατικές οντότητες στο νησί. 

Ἐτσι, κατά την προφανώς πεπλανημένη ισραηλινή δημοσιογραφική γλώσσα όλα αυτά τα χρόνια υπάρχει από τη μια η "Ελληνική Κύπρος" και από την άλλη η αντίστοιχη "Τουρκική Κύπρος". 

Η παράνομη τουρκική κατοχή στο νησί μετονομαζόταν απλώς σε 'τουρκική προέλαση', σαν να επρόκειτο για ένα απόλυτα δικαιολογημένο φυσικό επόμενο. 

Εκπρόσωποι της ισραηλινής ακαδημαϊκής ελίτ έτειναν να δικαιολογούν εμμέσως πλην σαφώς την τουρκική παρουσία στο νησί, εκφράζοντας πάντοτε τη λύπη τους για τις συνεχόμενες αποτυχημένες προσπάθειες για την επανένωση του νησιού, αποφεύγοντας τεχνηέντως να χρησιμοποιήσουν την τόσο απλή και σύντομη φράση : "Τουρκική Κατοχή".

Κι όσο για τη λέξη  "Ψευδοκράτος" : 

στην εβραϊκή γλώσσα, αυτή η λέξη δεν υπάρχει.

Η ιδιότυπη αυτή 'μάχη λέξεων' όσον αφορά το Κυπριακό Πρόβλημα ήταν ιδιαίτερα έντονη στα ισραηλινά δελτία ειδήσεων, στον Τύπο, στο ραδιόφωνο και στην τηλεόραση της χώρας το καλοκαίρι του 2011. Αποτέλεσμα : οι ισραηλινοί σχολιαστές έχουν σήμερα χωριστεί σε δύο παρατάξεις -στην φιλοκυπριακή από τη μια, και στην φιλοτουρκική από την άλλη.

Περιέργως, στην φιλοτουρκική πλευρά ανήκουν οι λεγόμενες αντιπολιτευόμενες σήμερα, 'αριστερές-φιλειρηνικές φωνές', οι οποίες αν και καταδικάζουν την ισραηλινή πολιτική στη Δυτική Όχθη και στη Γάζα, δείχνουν να βάζουν 'νερό στο κρασί τους' ως προς την αντίστοιχη τουρκική κατοχή στην Κύπρο, βάζοντας σε πρώτη προτεραιότητα τη στρατηγική σημασία που έχει η Τουρκία για το Ισραήλ.

Χαρακτηριστικό δείγμα αυτής της τάσης ήταν το αμέριστα φιλοτουρκικό οδοιπορικό στο κατεχόμενο τμήμα της Κυπριακής Δημοκρατίας του γνωστού δημοσιογράφου Tzvi Barel, που υιοθέτησε εξ ολοκλήρου την καθαρά διχαστική και ιστορικά διαστρεβλωτική ρητορική του Ψευδοκράτους και  δημοσιεύθηκε στις 5.8.2011 στην αντιπολιτευόμενη  εφημερίδα Ha'Aretz.

Από την άλλη, οι φιλοκυβερνητικές φωνές της ισραηλινής κυβερνώσας δεξιάς, υπεραμύνονταν τις ελληνοκυπριακές θέσεις -χωρίς όμως να έχουν την ακαδημαϊκή κάλυψη των ειδικών πολιτικών αναλυτών, που πιθανώς βρίσκονται ακόμα εγκλωβισμένοι στα ακριβοπληρωμένα κοινά τουρκοϊσραηλινά ερευνητικά προγράμματα. 

Είναι  όμως χαρακτηριστικό ότι, ακόμα και στα ισραηλινά δημοσιεύματα, που διάκεινται άκρως θετικά προς την Κυπριακή Δημοκρατία, χρησιμοποιείται ακόμα η συνεχώς επαναλαμβανόμενη ανιστόρητη ορολογία : "Τουρκική Κύπρος" (αντί για Ψευδοκράτος) ή "Τουρκική Προέλαση" (αντί για 'παράνομη τουρκική εισβολή και κατοχή'). 

Και όλα αυτά συμβαίνουν, ενώ οι σχέσεις των δύο χωρών διάγουν την καλύτερη εποχή της ιστορίας τους.

Αν και δεν ήταν αναμενόμενο, εκτός από την έναρξη των ερευνών για τα κοιτάσματα υδρογονανθράκων στο Οικόπεδο 12 της Κυπριακής ΑΟΖ, η 19η Σεπτεμβρίου 2011 δεν αποκλείεται να μείνει στην ιστορία της ισραηλινής δημοσιογραφίας αναφορικά στον τρόπο που προσεγγίζει την Κυπριακή πραγματικότητα. 

Κι όλα αυτά, χάρη στην προσθήκη μιας μικρής λέξης που δημοσιεύθηκε εκείνη τη μέρα στο φύλλο της φιλοκυβερνητικής εφημερίδας Israel Hayom: 

εφημερίδα Israel Hayom, 19.9.2011

Το δημοσίευμα αυτό αναφέρεται στις δηλώσεις που έκανε ο αντιπρόεδρος της τουρκικής κυβέρνησης, σύμφωνα με τις οποίες η Τουρκία προτίθεται να παγώσει τις σχέσεις της με την Ευρωπαϊκή Ένωση, εφόσον η Κυπριακή Δημοκρατία θα αναλάβει την Προεδρία της Ε.Ε. κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2012. 

Η Israel Hayom επικαλείται συνέντευξη του Αντιπροέδρου της Τουρκικής Κυβέρνησης Μπασίρ Αταλάυ "που έδωσε σε ραδιοφωνικό σταθμό στο κατεχόμενο τουρκικό τμήμα της Κύπρου". Και η λέξη σε κόκκινο κύκλο δεν είναι άλλη από το επίθετο "κατεχόμενο".  

Αν δεν είναι η πρώτη φορά που ο ισραηλινός Τύπος χρησιμοποιεί αυτό το επίθετο για τις κατεχόμενες βόρειες επαρχίες της Κυπριακής Δημοκρατίας, σίγουρα είναι μία από τις εξαιρετικά ..πολύ σπάνιες και δυστυχώς, μετρημένες στα δάχτυλα της μίας χειρός.

Όλα δείχνουν ότι η θεαματική προσέγγιση των δύο χωρών που εκδηλώθηκε έντονα το καλοκαίρι του 2011 δεν είναι απλώς μια ευκαιριακή συγκυρία. Η ύπαρξη πλούσιων κοιτασμάτων φυσικού αερίου και πετρελαίου στις γειτνιάζουσες αποκλειστικές οικονομικές τους ζώνες αποτελεί την αιτία αλλά και την αφορμή για έναν ενεργειακό 'γάμο' που στην χειρότερη των περιπτώσεων θα κρατήσει μισό αιώνα από την ημέρα που θα πραγματοποιηθεί η πρώτη διύληση των υδρογονανθράκων της Κυπριακής ΑΟΖ.

Παρ'όλ'αυτά, η οικονομική συνεργασία ανάμεσα σε δύο χώρες δεν είναι δυνατόν να ευοδωθεί χωρίς την αμοιβαία ενημέρωση και κατανόηση των προβλημάτων που καθεμιά τους αντιμετωπίζει. Και η σωστή και αντικειμενική ενημέρωση της ισραηλινής κοινής γνώμης για το τι ακριβώς συμβαίνει στο γειτονικό νησί που απέχει μόνο 25 λεπτά πτήσης από το διεθνές αεροδρόμιο του Τελ Αβίβ, αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για να κτισθεί βήμα-βήμα κοινό πεδίο συνεννόησης, όχι μόνο ανάμεσα στις κυβερνήσεις αλλά και ανάμεσα στους λαούς. 

Και οι λέξεις, όσο μικρές και να είναι, έχουν τη δική τους πολύ μεγάλη σημασία, ειδικά όταν στο Ισραήλ έχουν προηγηθεί δεκαετίες φιλοτουρκικής παραπληροφόρησης και διαστρέβλωσης της ιστορικής πραγματικότητας, και δη δια στόματος έγκυρων πολιτικών αναλυτών της χώρας.

2010: χρονιά σταθμός για την Νοτιοανατολική Μεσόγειο

Το 2010 υπήρξε μια χρονιά ανατροπών σε κάθε επίπεδο
Ειδικά στην περιοχή μας, και συγκεκριμένα στην Νοτιοανατολική Μεσόγειο, το 2010 αποτέλεσε την απαρχή καίριων μεταβολών των περιφερειακών συσχετισμών. Αφορμή υπήρξε το θερμό επεισόδιο της 31ης Μαΐου , όταν ισραηλινές στρατιωτικές δυνάμεις εμπόδισαν την άρση του αποκλεισμού του λιμανιού της Γάζας, καταλαμβάνοντας το τουρκικό πλοίο Mavi Marmara στο οποίο επέβαιναν ακτιβιστές με σκοπό να παραδώσουν ανθρωπιστικό υλικό στη Λωρίδα της Γάζας, που ελέγχεται πολιτικά και στρατιωτικά από την παλαιστινιακή ισλαμιστική οργάνωση Χαμάς.

Οι νεκροί τούρκοι ακτιβιστές, η διεθνής κατακραυγή κατά του Ισραήλ -το οποίο κατηγορήθηκε για 'κρατική πειρατεία', δεδομένου ότι το Mavi Marmara έπλεε στα διεθνή ύδατα κατά τη διάρκεια της ισραηλινής στρατιωτικής επιχείρησης- αλλά κυρίως η ρήξη που επήλθε στον άλλοτε σταθερό άξονα Τουρκίας-Ισραήλ, άλλαξαν άρδην τα γεωπολιτικά δεδομένα της περιοχής.

Ο άξονας Τουρκίας-Ισραήλ αποδείχθηκε ανίσχυρος να αντέξει μπροστά στις προτεραιότητες που έθεσε για τον εαυτό της η τουρκική ηγεσία, επιθυμώντας να προβάλει έμπρακτα πλέον το ισλαμιστικό της προφίλ τόσο στη Μέση Ανατολή όσο και στο εσωτερικό της, στέλνοντας σαφές πλέον μήνυμα στο Τελ Αβίβ ότι Νεοοθωμανισμός και Σιωνισμός αποτελούν δύο ξεχωριστούς πόλους. 

Άλλωστε, η Τουρκία ήταν φυσικό να προτιμήσει τις παρθένες αγορές των υπανάπτυκτων και αναπτυσσόμενων καταναλωτικά αραβικών χωρών της Μέσης Ανατολής και της Βορείου Αφρικής, τις πρώτες ύλες του Ιράν αλλά και την θρησκευτικοπολιτική ταύτιση που τη συνδέει με τον μουσουλμανικό κόσμο, παρά την αμιγώς στρατιωτική και τεχνολογική αρωγή του Τελ Αβίβ, τη στιγμή μάλιστα που το κουρδικό μέτωπο φαινόταν να είχε πάψει πια να αποτελεί 'ασύμμετρη απειλή'.   

Δεδομένου ότι η ανθρωπιστική βοήθεια του Mavi Marmara υποστηρίχθηκε μέχρι τέλους από την τουρκική πολιτική ηγεσία, δεν χωρεί καμμία αμφιβολία ότι η κατάρρευση του τουρκοϊσραηλινού άξονα υπήρξε καθαρή επιλογή της Άγκυρας, η οποία δεν δίστασε αμέσως μετά να στραφεί προς την Τεχεράνη, τη Συρία και εν γένει στις ομόθρησκες αραβικές χώρες, ακολουθώντας πιστά και κατά γράμμα το Δόγμα Νταβούτογλου.

Ενώ η διεθνής διπλωματία παρατηρούσε εμβρόντητη το ξαφνικό και επεισοδιακό τέλος του μακροχρόνιου 'μήνα του μέλιτος' μεταξύ Άγκυρας και Ιερουσαλήμ, οι εξελίξεις ήρθαν από μόνες τους να εξηγήσουν τα βαθύτερα αίτια αυτής της ανατροπής, επιβεβαιώνοντας ότι ούτε ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ούτε η τουρκική εξωτερική πολιτική δεν άγεται και φέρεται από μεγαλοσχήμονες φιλοπαλαιστινιακούς συναισθηματισμούς. 

Πριν καν περάσει μια εβδομάδα από το αιματηρό επεισόδιο στα ανοιχτά της Γάζας, το Ισραήλ ανακοίνωσε ότι βρίσκεται προ των πυλών η εκμετάλλευση των πλούσιων κοιτασμάτων φυσικού αερίου στον υποθαλάσσιο χώρο στα ανοιχτά της Χάιφας, και μάλιστα στα όρια των κυπριακών και λιβανικών χωρικών υδάτων. Παράλληλα, σε αντίστοιχες δηλώσεις προχώρησε και η Κυπριακή Δημοκρατία για τα δικά της κοιτάσματα φυσικού αερίου -και ίσως- και πετρελαίου στην ίδια περιοχή, γεγονός το οποίο προκάλεσε αντίστοιχη τουρκική υπενθύμιση περί casus belli, εφόσον θιγούν οι φυσικοί πλουτοπαραγωγικοί πόροι του Ψευδοκράτους της "Τουρκικής Δημοκρατίας της Βόρειας Κύπρου".

Το κεφάλαιο 'φυσικό αέριο στην Νοτιοανατολική Μεσόγειο' μόλις αποκάλυψε τις πρώτες του σελίδες τη χρονιά που μάς πέρασε, αφού η ισραηλινή και κυπριακή πρωτοβουλία προκάλεσε αλυσιδωτές αντιδράσεις τόσο από πλευράς Λιβάνου -που ισχυρίζεται ότι κάποια από τα ισραηλινά κοιτάσματα φυσικού αερίου βρίσκονται εντός των λιβανικών χωρικών υδάτων-  όσο και από πλευράς Συρίας, η οποία βρήκε την ευκαιρία να αναθερμάνει ακόμα περισσότερο τις σχέσεις της με την πάλαι ποτε εχθρική Τουρκία, για να εξασφαλίσει  τη σταθερότητα των βορείων και ανατολικών συνόρων της, την εσωτερική της πληθυσμιακή συνοχή αλλά και τη σταθερότητα του καθεστώτος Άσσαντ.

Η ισραηλινή διπλωματία δεν έμεινε άπρακτη. 

Το Ισραήλ ισχυροποίησε ακόμα περισσότερο τους παραδοσιακά καλούς δεσμούς της με τη Λευκωσία, δεδομένου μάλιστα ότι η Κυπριακή Δημοκρατία πολύ ορθά δεν επέτρεψε την de facto νομιμοποίηση του παράνομου λιμανιού της κατεχόμενης Αμμοχώστου, εμποδίζοντας το Mavi Marmara αλλά και τα άλλα πλοία της ανθρωπιστικής νηοπομπής να εισέλθουν στα κυπριακά χωρικά ύδατα. 

Παράλληλα, το 2010 σημαδεύτηκε με την απαρχή ενός νέου κεφαλαίου στις σχέσεις Ελλάδας-Ισραήλ. Μία εξέλιξη που κατ'αρχήν εξέπληξε την παραδοσιακά φιλοπαλαιστινιακή ελληνική πολιτική ηγεσία και κοινή γνώμη, πλην όμως η εξέλιξη αυτή ήταν αναμενόμενη υπό το πρίσμα των ραγδαίων περιφερειακών ανακατατάξεων. Άλλωστε, είναι γνωστό ότι ο ελληνικός υποθαλάσσιος χώρος στα ανοιχτά του Καστελορίζου φέρεται να είναι πλούσιος σε κοιτάσματα φυσικού αερίου και πετρελαίου, και μάλιστα σε ποσότητα τέτοια που θα εξασφαλίσει την ενεργειακή αυτονομία της χώρας μας για διάστημα 100 ετών. 

Η ύπαρξη 'ενεργειακών νησίδων' εντός των όμορων ελληνικών, κυπριακών και ισραηλινών χωρικών υδάτων, αποτελεί μία πολύ καλή αιτία για τη σύσφιγξη των σχέσεων αυτών των χωρών.
Από την άλλη, η Τουρκία δεν θα μπορούσε να παραμείνει αδιάφορη σε μια τέτοια εξέλιξη που θα αφορά τόσο τις διεκδικούμενες από αυτήν ελληνικές 'γκρίζες ζώνες', όσο και τα χωρικά ύδατα του παράνομου Ψευδοκράτους της, στα κατεχόμενα εδάφη της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Το 2010 φεύγει αφήνοντας πολλά κεφάλαια ανοιχτά στην Νοτιοανατολική Μεσόγειο και όλες τις εμπλεκόμενες χώρες σε στάση αναμονής.

Η Τουρκία, αντιλαμβανόμενη ότι τα συμφέροντά της στην περιοχή (οικονομία, εμπόριο, ασφάλεια, ενέργεια) δεν συνάδουν πια με τα αντίστοιχα ισραηλινά, αποφάσισε να αλλάξει στρατόπεδο και να διαρρήξει τον άξονα Άγκυρας-Ιερουσαλήμ. Αφορμή στάθηκε η αποστολή ανθρωπιστικής βοήθειας στη Γάζα, που ελέγχεται από τη διεθνώς απομονωμένη Χαμάς. Η Άγκυρα γνώριζε ότι μια τέτοια πρωτοβουλία θα έπληττε τις σχέσεις της με το Ισραήλ, γεγονός το οποίο δεν απέτρεψαν οι χειρισμοί του ισραηλινού ΥΠΕΞ Αβίγκντορ Λίμπερμαν. Ο θάνατος των τούρκων ακτιβιστών δεν έδωσε περιθώρια στην Άγκυρα να αμβλύνει τις διαφορές, και έτσι το ισλαμιστικό ΑΚΡ έδωσε το δικό του στίγμα στην πορεία της εξωτερικής πολιτικής της χώρας, αναθερμαίνοντας τις σχέσεις με τη Συρία, τον Λίβανο αλλά και το διεθνώς απομονωμένο Ιράν -προβληματίζοντας προς στιγμήν ακόμα και τις ΗΠΑ για το ρόλο που η Άγκυρα επιθυμεί να έχει στην περιοχή- .

Από την άλλη, η Τουρκία δεν κατάφερε να "νομιμοποιήσει" το παράνομο λιμάνι της κατεχόμενης Αμμοχώστου, ούτε να παρασύρει τον αραβικό κόσμο να προβεί στην αναγνώριση του Ψευδοκράτους -από το οποίο ανεφοδιάσθηκε η ανθρωπιστική νηοπομπή προς τη Γάζα- με την παραπλανητική αναγωγή του εμπάργκο κατά των αμάχων στη Γάζα με το διεθνές εμπάργκο κατά του Τουρκοκυπριακού Ψευδοκράτους, που δικαίως άλλωστε επιβλήθηκε.
Επανέλαβε όμως την προειδοποίηση της περι casus belli κατά της Κύπρου, εάν η Λευκωσία αποφασίσει να διεξάγει έρευνες για τα κοιτάσματα φυσικού αερίου στα χωρικά της ύδατα, λαμβάνοντας από την άλλη σαφή προειδοποίηση -αυτή τη φορά από το Ισραήλ- ότι οποιαδήποτε τουρκική ανάμιξη στο ζήτημα αυτό κρίνεται απαράδεκτη και καταφανώς αντίθετη από απόψεως διεθνούς δικαίου.

Η ισραηλινή διπλωματία έδειξε αρχικά εξαιρετικά αμήχανη λόγω της σθεναρής κρατικής τουρκικής υποστήριξης προς τους ακτιβιστές του Mavi Marmara, όπως επίσης και μετά τις εκτός ελέγχου αιματηρές εξελίξεις που πρόσθεσαν ακόμα μία διεθνή κατακραυγή κατά της χώρας. Μετά τις άκαρπες προσπάθειες άμβλυνσης των διαφορών με την τουρκική ηγεσία, το Ισραήλ δεν είχε πλέον κανέναν λόγο να μην αποκαλύψει την ενεργειακή του πολιτική ως προς τα κοιτάσματα φυσικού αερίου στην περιοχή.
Προχώρησε στη σαφή οριοθέτηση των θαλάσσιων ορίων του με την Κύπρο εξασφαλίζοντας ένθεν και ένθεν αμερικανική τεχνολογική υποστήριξη. Παράλληλα, άνοιξε δίαυλο επικοινωνίας με την Ελλάδα, η οποία μέχρι τώρα τηρούσε έντονα επιφυλακτική στάση έναντι του άξονα Τουρκίας-Ισραήλ και ακολουθούσε πιστά φιλοαραβική στάση (χωρίς ωστόσο αυτή να αποδίδει ανάλογα διπλωματικά, οικονομικά ή επιχειρηματικά οφέλη υπέρ της εκ μέρους των αραβικών κρατών). 

Συγχρόνως όμως, η ανακοίνωση του ισραηλινού ενεργειακού προγράμματος δημιουργεί προϋποθέσεις ανοίγματος ενός νέου μετώπου με τον γειτονικό Λίβανο, δεδομένου ότι η Βηρυτός θεωρεί ότι πολλά από τα κοιτάσματα των ισραηλινών βρίσκονται εντός των λιβανικών χωρικών υδάτων.

Η Κύπρος αντιμετώπισε την κρίση του Mavi Marmara με ορθολογισμό και προσεκτικά βήματα, αποτρέποντας την άμεση εμπλοκή της αφ'ενός, αφ'ετέρου καθιστώντας σαφές ότι δεν θα ενέδιδε σε τουρκικές πράξεις εντυπωσιασμού που θα δημιουργούσαν νέα τετελεσμένα εις βάρος της εθνικής της κυριαρχίας.
Παράλληλα, και παρά την απαγόρευση της διέλευσης του Mavi Marmara από τα χωρικά της ύδατα, η Λευκωσία κατάφερε με λεπτούς χειρισμούς να μην στρέψει εναντίον της τον Αραβικό Κόσμο -αν και η Άγκυρα το επεδίωξε- ενώ εξασφάλισε την ισραηλινή στήριξη τόσο στο ζήτημα των κοιτασμάτων, όσο και όσον αφορά τη συνέχιση της τουρκικής κατοχής -αφήνοντας τους ισραηλινούς αξιωματούχους να επικρίνουν ανοιχτά εκείνοι πια τον τουρκικό νεοοθωμανικό επεκτατισμό-. 

Ο Λίβανος απέδειξε ακόμα μια φορά την ανικανότητά του να αντιμετωπίσει τον ισχυρό του γείτονα , το Ισραήλ. Έτσι, ενώ το Ισραήλ ανακοίνωνε το ενεργειακό του πρόγραμμα και ενώ ήδη λειτουργούν θαλάσσιοι σταθμοί έρευνας στην περιοχή, οι λιβανικές πολιτικές δυνάμεις δεν κατάφεραν να συσπειρωθούν και να προβούν σε ουσιαστικές ενέργειες προκειμένου να προβληθεί αποτελεσματικά στα διεθνή fora μία ενιαία θέση ως προς το ζήτημα των κοιτασμάτων.
Η εξαιρετικά ευάλωτη πολιτική ηγεσία της χώρας και ο ανεπτυγμένος εθνοτισμός σε συνάρτηση με την ισχυρή ιρανική και συριακή επιρροή στα εσωτερικά πολιτικά ήθη, αφήνουν ακόμα μια φορά τον χρόνο να δουλεύει 'υπέρ των άλλων' και όχι υπέρ του Λιβάνου και των πραγματικών εθνικών του συμφερόντων. Άλλωστε δεν είναι τυχαίο ότι αν και θεωρείται βέβαιο ότι κοιτάσματα φυσικού αερίου υπάρχουν και εντός του λιβανικού υποθαλάσσιου χώρου, επισήμως από πλευράς λιβανικού κράτους δεν υπάρχει κανένας προγραμματισμός ή μελλοντική πρόβλεψη για την εκμετάλλευσή τους.

Για τη Συρία το 2010 αποτελεί σίγουρα χρονιά-ορόσημο.
Η κατάρρευση του άξονα Τουρκίας-Ισραήλ έφερε και το τέλος της διεθνούς της απομόνωσης. Άλλωστε, απο ιδεολογικής και θρησκευτικής απόψεως, το 'δέσιμο' της Δαμασκού με την Τεχεράνη του Αχμαντινετζάντ ήταν εξαιρετικά επικίνδυνο ακόμα και για την ίδια τη σταθερότητα του καθεστώτος Άσσαντ. Η Τουρκία έτεινε χείρα φιλίας προς τη Δαμασκό, διαγράφοντας δεκαετίες έντασης που έφθασαν ακόμα και στα πρόθυρα πολέμου, όταν το Κουρδικό βρισκόταν σε όξυνση. 

Η σύσφιγξη όμως των σχέσεων της Τουρκίας με τη Συρία, τον Λίβανο κια την Ιορδανία δεν κατέστησε τις χώρες αυτές λιγότερο φιλικές ως προς την Κύπρο. Απόδειξη : η εσπευσμένη επίσκεψη του προέδρου Άσσαντ στην Κύπρο, κατά τη διάρκεια της οποίας η Λευκωσία δεν απέκλεισε μελλοντική συνεργασία στον τομέα της ενέργειας και με τη Συρία, ανάλογη με αυτήν που συνήφθη με το Ισραήλ.

Η Ελλάδα μέσα σε αυτήν την εξαιρετικά δυσμενή οικονομική και δημοσιονομική συγκυρία, δεν είχε άλλα περιθώρια επιλογών από το να παρακολουθεί τις εξελίξεις εκ του σύνεγγυς, αφήνοντας την κυπριακή διπλωματία να αρθρώσει τον δικό της λόγο επί των δικών της εθνικών ζητημάτων. Άλλωστε, η ελληνική πλευρά και ειδικά υπό τις παρούσες συνθήκες δεν θα μπορούσε να διαχειρισθεί αποτελεσματικά τη δημιουργία ακόμα ενός τόσο σοβαρού 'μετώπου' με την οικονομικά  και διπλωματικά ισχυρότερη Τουρκία. Από την άλλη, η Αθήνα έδειξε αξιοθαύμαστο πραγματισμό, συσφίγγοντας τις σχέσεις της με το Ισραήλ, ενώ παράλληλα φρόντισε να μην προκαλέσει υπέρμετρη τουρκική δυσαρέσκεια, αποφεύγοντας προς το παρόν να θέσει θέμα ορισμού Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης στα ανοιχτά του Καστελλορίζου. 

Από την άλλη, οι πρώτες επιπτώσεις για την Ελλάδα από την προσέγγιση Τουρκίας-Συρίας φάνηκαν σε διπλωματικό επίπεδο, όταν πρόσφατα η Δαμασκός αναγνώρισε με το συνταγματικό της όνομα την  Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, η οποία χαίρει σθεναρής διπλωματικής στήριξης εκ μέρους της Άγκυρας.

Γεγονός πάντως είναι ότι η ελληνική πλευρά, αργά ή γρήγορα, θα κληθεί να λάβει μια καθαρή θέση όσον αφορά το ενεργειακό της μέλλον, δεδομένης της κρισιμότητας της οικονομικής της κατάστασης αλλά και των κυριαρχικών της δικαιωμάτων στην περιοχή.  

Η παλαιστινιακή πλευρά αποχαιρετά το 2010 περισσότερο αποδυναμωμένη από τα προηγούμενα χρόνια. Ο διχασμός ανάμεσα στην Φατάχ και την Χαμάς παγιώνεται ολοένα και περισσότερο, με τις δύο πλέον παλαιστινιακές πραγματικότητες (στη Δυτική Όχθη και στη Γάζα) να ακολουθούν εκ διαμέτρου αντίθετες πορείες.
Η Χαμάς -παρά τη στήριξη της κοινής γνώμης μετά το αιματηρό επεισόδιο στο Mavi Marmara- δεν έδρεψε ανάλογους διπλωματικούς καρπούς, ούτε αφαιρέθηκε από τον κατάλογο των διεθνών τρομοκρατικών οργανώσεων. Από την άλλη, η πολιτική ηγεσία της Παλαιστινιακής Αρχής στη Δυτική Όχθη, που ελέγχεται από την Φάταχ. δυσκολεύεται πάρα πολύ να πείσει τους πολίτες της ότι ανοίγει ο δρόμος για την ουσιαστική ανεξαρτησία του παλαιστινιακού λαού. 

 

Τέλος, η Αίγυπτος μένει παρατηρητής στα ενεργειακά δρώμενα της περιοχής, ιδιαίτερα μάλιστα μετά  την υπαναχώρησή της να προχωρήσει σε σύσταση ΑΟΖ με την Κύπρο, υποκύπτοντας στις έντονες πιέσεις της Τουρκίας. Το Κάϊρο φέρεται πως επιλέγει προς το παρόν να μην συμμετέχει στο ενεργειακό μοίρασμα της Νοτιοανατολικής Μεσογείου, μη θέλοντας να δεσμευθεί σε συσχετισμούς που θα εξυπηρετούσαν τους δύο κύριους παίκτες της περιοχής - δηλαδή την Τουρκία και το Ισραήλ. 

Άλλωστε τίποτα δεν είναι δεδομένο για την παρούσα αιγυπτιακή πολιτική ηγεσία, με τον Πρόεδρο Μουμπάρακ να φέρεται βαριά ασθενής αλλά και το εσωτερικό ισλαμιστικό μέτωπο να οξύνεται ολοένα και περισσότερο.

Το ενεργειακό μέλλον της Νοτιοανατολικής Μεσογείου ίσως τελικά να αποτελέσει τη Λυδία Λίθο για το εάν και κατά πόσον ο κοινός φυσικός πλούτος μπορεί να αποτελέσει είτε μοναδική ευκαιρία επίλυσης των ποικίλων περιφερειακών θεμάτων είτε βασική αιτία ενός ακόμα περιφερειακού πολέμου.
Η πρόκληση είναι μεγάλη, αφού τα κοιτάσματα φυσικού αερίου στην Νοτιοανατολική Μεσόγειο μπορούν να εξασφαλίσουν ενεργειακή αυτονομία για έναν ολόκληρο αιώνα. 

Η λογική της πόλωσης θα υπερισχύσει της λογικής της ειρηνευτικής επίλυσης των διαφορών;
Η λογική του στείρου περιφερειακού ανταγωνισμού, που έως τώρα φαίνεται πως επικρατεί τόσο ως προς το Παλαιστινιακό όσο και ως προς το Κυπριακό, θα καταφέρει να δώσει τη θέση της στη λογική της περιφερειακής συνεργασίας; 

Το 2011 αναμένεται αποκαλυπτικότερο.

Δημοσιεύθηκε την 29/12/2010 

στο ειδησεογραφικό πόρταλ The Insider

"Μόρφου", κατ'ευφημισμόν

Όσο περνάνε τα χρόνια, τόσο λιγότερο θυμόμαστε τη θλιβερή επέτειο της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο. Ίσως όχι άδικα, αφού όσον αφορά τη δική μου γενιά, μια ζωή ακούμε τη φράση "δίκαη και βιώσιμη λύση του Κυπριακού", κι όσο αυξάνεται ο αύξων αριθμός των επετείων, τόσο περισσότερο αυτή η φράση χάνει ολοένα τη σημασία της, αν βέβαια θεωρήσουμε πως κάποτε την είχε.

Με τη φετινή συμπλήρωση 36 χρόνων από εκείνο το πικρό καλοκαίρι του '74, λέω να κάνουμε μαζί ένα ταξίδι στην κατεχόμενη πόλη της Μόρφου. Και λέω "μαζί" γιατί το ταξίδι αυτό το είχα πραγματοποιήσει μόνος μου μερικούς μήνες πριν, στα τέλη Ιανουαρίου του 2010. 

Γιατί ειδικά εκεί; Είναι απλό : επειδή είναι ίσως η μοναδική πόλη που τόσο στην ελληνική όσο και στην τουρκική γλώσσα το όνομά της σημαίνει το ίδιο πράγμα. "Μόρφου" - 'όμορφη πόλη' στα ελληνικά, "Güzelyurt"-'όμορφη πατρίδα' στα τουρκικά. Και μόνο καθαυτό το απρόβλεπτο μεταφραστικό consensus, αποτελεί πρόκληση για τον επισκέπτη. Μία ονομασία που με τις παρούσες συνθήκες, αποδεικνύεται πως είναι ένας ακόμα ευφημισμός. Από τους πολλούς που μπορεί κανείς να διακρίνει στο ημικατεχόμενο νησί.

Τον Ιανουάριο που μάς πέρασε, η Μόρφου βρέθηκε ανέλπιστα στην πρώτη θέση των ελληνοκυπριακών και τουρκοκυπριακών πρωτοσέλιδων, με αφορμή τις...βροχοπτώσεις. Τα σύννεφα άλλωστε δεν γνωρίζουν νεκρές ζώνες και πράσινες γραμμές. Χρειάστηκαν μερικές ώρες βροχής για να καλυφθεί η 'όμορφη πόλη' με παχιά καφέ λάσπη. Όμως, επειδή ακόμα και τα φυσικά φαινόμενα στην Κύπρο αποτελούν από μόνα τους...πολιτικό θέμα, το κατοχικό καθεστώς -που τότε διήνυε ακόμα μία 'προεκλογική περίοδο'- δεν δίστασε να κατηγορήσει την Ἐλληνοκυπριακή Διοίκηση' για το χάλι που επικρατούσε στη Μόρφου για μήνες μετά τη 'μεγάλη βροχή', θεωρώντας ότι οι 'κακοί Έλληνες' φταίνε ακόμα και για την έλλειψη επαρκούς αποχετευτικού συστήματος σε μια πόλη που στο κάτω-κάτω εδώ και 36 χρόνια θεωρείται ότι ....απελευθερώθηκε, ως αποτέλεσμα της 'Στρατιωτικής Επιχείρησης γαι την Ειρήνη στην Κύπρο', όπως αποκαλεί την εισβολή η οργουελική επίσημη τουρκική γραφειοκρατία. Άλλη μια προσπάθεια αποπροσανατολισμού της εσωτερικής κοινής γνώμης στο Ψευδοκράτος, με την μονότονη πια επιχειρηματολογία, ότι δήθεν άδικα η "ΤΔΒΚ" είναι παράνομα απομονομένη απ'αυτόν τον άδικο ντουνιά..

Η ιδιαιτερότητα της Μόρφου είναι η καθαυτή μετακατοχική πληθυσμιακή της σύνθεση. Σε αντίθεση με τις υπόλοιπες κατεχόμενες πόλεις, η συντριπτική πλειοψηφία των κατοίκων της Μόρφου είναι τουρκοκύπριοι και όχι τούρκοι έποικοι από την Ανατολία. Τα σπίτια που εγκατέλειψαν άρον άρον μέσα σ'ένα πρωί οι νόμιμοι κάτοικοί της εκείνο το καλοκαίρι, 36 χρόνια πριν, δόθηκαν από το κατοχικό καθεστώς στις χιλιάδες τουρκοκυπρίων προσφύγων του Νότου που κι αυτοί αναγκάσθηκαν να κάνουν μια νέα αρχή σε έναν ξένο γι'αυτούς τόπο. 

Το αξιοπερίεργο όμως που αφήνει με ανοιχτό το στόμα κάθε συνειδητοποιημένο επισκέπτη, είναι η παντελής εγκατάλειψη της πόλης εκ μέρους των αρχών του καθεστώτος. Ένα καθεστώς που θα είχε κάθε λόγο να φροντίζει το λαό υπέρ του οποίου υποτίθεται ότι δημιουργήθηκε, αφού η Μόρφου αποτελεί ουσιαστικά σήμερα τη μοναδική αμιγώς 'τουρκοκυπριακή' πόλη.

 

Για όλα όμως υπάρχει μια εξήγηση. 

Ο λόγος αυτής της εγκατάλειψης είναι απλός : η Μόρφου και ο πορτοκαλεώνας της θεωρούνται από τις περιοχές που κατά πάσα πιθανότητα σε μία ενδεχόμενη πολιτική λύση του Κυπριακού θα επιστραφούν στους νόμιμους ιδιοκτήτες τους και στο μελλοντικό (;)  "ελληνοκυπριακό ομόσπονδο κρατίδιο". Έτσι, και προφανώς με το αυτό το σκεπτικό, το κατοχικό καθεστώς καταδικάζει σε χρόνια εγκατάλειψη τη μοναδική ίσως 'τουρκοκυπριακή πληθυσμιακή εστία' που βρίσκεται στη λεγόμενη 'δικαιοδοσία του', μη θέλοντας να επενδύσει σε ένα μέρος που μάλλον χαμένο θα είναι..

Η απόσταση από την κατεχόμενη Λευκωσία έως τον σταθμό λεωφορείων της Μόρφου είναι μικρή. Με το λεωφορειάκι της γραμμής όμως, η διαδρομή παίρνει μία ολόκληρη ώρα. Όχι γιατί υπάρχει πολλή κίνηση. Ίσα ίσα. Ζήτημα ήταν αν συναπαντήσαμε δυο-τρια Ι.Χ. Ζήτημα ήταν επίσης αν σταματήσαμε σε στάσεις για να πάρουμε άλλους επιβάτες. Τουρίστες στη Μόρφου δεν πατάνε το πόδι τους.  Απλούστατα, όπως όλα τα παμπάλαια 10θέσια λεωφορειάκια που καλύπτουν όλη την επικράτεια του Ψευδοκράτους, δεν κινούνται πιο γρήγορα από 20-30χλμ την ώρα. 

Μήπως για την τεχνητή αυτή αργοπορία ευθύνεται κάποια στρατιωτική διαταγή; Ή μήπως γίνεται για να δημιουργείται η ψευδαίσθηση στους μόνιμους κατοίκους των Κατεχομένων ότι η αυτοαποκαλούμενη "Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου" είναι τόσο μεγάλη όσο και η ονομασία της; 

Ποτέ δεν θα μάθω.

Τα δημοσιεύματα του ελληνοκυπριακού τύπου δεν περιείχαν ίχνος υπερβολής. Η λάσπη είχε δημιουργήσει ένα παχύ καφετί στρώμα παντού. Και ήταν το πρώτο πράγμα που θυμάμαι με το που κατέβηκα από το (λασπωμένο κι αυτό) λεωφορειάκι, λίγο πριν πατήσω το πόδι μου στον μικροσκοπικό σταθμό των τουρκοκυπριακών "ΚΤΕΛ" της 'όμορφης πατρίδας'. 

Δεν ξέρω πώς λεγόταν πριν την κατοχή ο κεντρικός δρόμος της πόλης. Σήμερα πάντως, τον λένε 'Οδό Ετζεβίτ'. Μία μεσόκοπη ευγενέσταση τουρκοκύπρια με τσεμπέρι με καθοδήγησε προς το κέντρο της πόλης. "Εν'πού'ν'τα καφενέδες,ναι;" ("εκεί που είναι τα καφενεία θέλεις;") Την ακολουθώ, ενώ παράλληλα ψάχνω κάποιο πεζούλι να βγουν οι λάσπες από τα παπούτσια μου. Στάθηκε αδύνατον. Και τα πεζούλια, όλο λάσπες ήταν.  

Και ενώ κοιτάω σαν παιδάκι γύρω μου τα γαλαζοπράσινα σπίτια και τα '70s φθαρμένα αλουμίνια των μπαλκονιών, συνειδητοποιώ ότι από αυτήν την αγροτική κωμόπολη λείπουν οι...μιναρέδες! Το σήμα κατατεθέν της θρησκείας στο όνομα της οποίας δυστυχώς έγινε ό,τι έγινε.

Και όμως. μπορεί να μην υπήρχαν μιναρέδες. 

Τζαμιά όμως, ..υπήρχαν. 

Παράδειγμα ; 

Ορίστε! 

Και..εγένετο τζαμί :

Ένα τζαμί 'ψευδαίσθηση', απόλυτα ταιριαστό με αυτό που ονομάζεται 'κρατική υπόσταση' ενός κράτους που σε κανέναν σωστό χάρτη δεν υπάρχει :

Είναι απλό. 

Βγάζουμε το σταυρό από το καμπαναριό, βάφουμε με άσπρη μπογιά το εσωτερικό του, τοποθετούμε ένα μεγάφωνο στη σκεπή, καρφώνουμε και μια ταμπέλα με τη λέξη 'Τζαμί' για να μην μένουν απορίες, και το θέμα λύθηκε, γρήγορα, εύκολα, φτηνά και πρακτικά..

Κι ως εδώ, εντάξει. Στο κάτω κάτω, σε τι θα χρησίμευε μία εκκλησία χωρίς πιστούς; Σε τίποτε απολύτως. Ας δεχθούμε λοιπόν, ως λύση ανάγκης αυτήν την πρόχειρη πρακτική 'εξισλαμοποίησης κτηρίων' για να καλυφθούν οι ανάγκες των αμιγώς πια μουσουλμάνων κατοίκων της Μόρφου. 

Πώς όμως μπορεί να δικιολογηθεί η πρακτική της καταστροφής ; 

Λίγα βήματα πιο κάτω, πάντα επί της οδού Ετζεβίτ, στο αριστερό μας χέρι βρίσκουμε ακόμα ένα μνημείο βεβήλωσης, που δεν θα ξεχάσω ποτέ, όσα χρόνια θα ζω.

Θαυμάστε :

Αφήνω την Μόρφου μπερδεμένος, ρωτώντας τον εαυτό μου ποιός άραγε να ήταν αυτός ο  τόσο μεγάλος αδιόρατος φόβος των αρχών του κατοχικού καθεστώτος έναντι μιάς ερειπωμένης εκκλησίας, κατακρεουργημένης απ'έξω κι από μέσα. Τι είναι αυτό που κάνουν τόσο επικίνδυνους τέσσερεις τοίχους, για να συγκεντρωθούν πάνω τους τόσες χαρακιές; Τι έχει να φοβάται αυτό το παράνομο καθεστώς από μία εκκλησία που -αν η κατάσταση συνεχιστεί για τα επόμενα 36 χρόνια- η συγκεκριμένη αυτή εκκλησία δεν θα δει  ποτέ πιστούς να μπαινοβγαίνουν, δεν θα δει ούτε γάμους, ούτε βαφτίσια, ούτε κηδείες; Και τέλος παντων, γιατί δεν γκρεμίζει συθέμελα αυτό το μάτσο πέτρες κτήριο, αφού τόσο πολύ δείχνει να το μισεί; (τοποθετώντας μάλιστα στον προαύλιο χώρο του ναού τις δημόσιες τουαλέτες της πόλης..μία μεγέθυνση στις φωτογραφίες θα σάς πείσει..)

Η απάντηση βρίσκεται ακριβώς στην απέναντι γωνιά του δρόμου. 

Στο μοναδικό κτηριακό συγκρότημα της πόλης που το κατοχικό καθεστώς φρόντισε αμέσως να καθαρίσει από τις λάσπες. Το μοναδικό νοικοκυρεμένο μέρος της πόλης που δεν είναι άλλο από τα κτήρια της Δημαρχίας και η κεντρική μαρμάρινη πλατεία με το αστραφτερά καθαρό άγαλμα του Ατατούρκ, να κοιτάει (μα πού αλλού;) προς τον Νότο...

Πήρα τα πόδια μου. 

Κουβάλησα κι άλλη ντόπια λάσπη της οδού Ετζεβίτ. 

Επέστρεψα στο σταθμό των λεωφορείων της Güzelyurt και άφησα την κατ'ευφημισμόν 'όμορφη πατρίδα'. Μια πατρίδα που, απ'όποια πλευρά κι αν το δεις, μόνο πρόσφυγες γέννησε.    

  ο σταθμός λεωφορείων της Μόρφου

Το μπλογκ τράβηξε τις φωτογραφίες της ανάρτησης στην κατεχόμενη Μόρφου (Güzelyurt) τον Ιανουάριο του 2010.  Δυστυχώς δεν στάθηκε δυνατό να μάθει σε ποιούς Αγίους είναι αφιερωμένες οι εικονιζόμενες εκκλησίες.

 .