άσπρη πέτρα ξέξασπρη..

Τα ολόασπρα σοκκάκια στην Απείρανθο της Νάξου σού δίνουν την εντύπωση ότι είσαι - αν όχι ο πρώτος - σίγουρα πάντως από τους πρώτους ανθρώπους που πάτησαν το πόδι τους εκεί. Η απουσία κάδων απορριμάτων στους δρόμους δίνει την εντύπωση στον επισκέπτη ότι όντως το θέμα 'καθαριότητα΄ είναι για τους ντόπιους κάτι σαν 'προσωπική τους υπόθεση'. Είναι σαν να έχεις ήδη μπει μέσα στα σπίτια των κατοίκων, ενώ από πίσω σου τρέχει μια σχολαστικότατη νοικοκυρά που συγυρίζει τα πάντα, ενώ αμέσως πριν περάσεις τη γωνία είχε ήδη επιληφθεί του θέματος μία άλλη, εξίσου σχολαστική  υποχόνδρια Απεραθίτισσα.

 Ή μήπως αυτό που λέμε "Γη" έχει βαλθεί να σού υπενθυμίζει κάθε στιγμή ότι όλοι (ντόπιοι και μη) είναι απλώς φιλοξενούμενοί της, εδώ πάνω, στο τέλος του κόσμου.. 

Δεν θα το διαπιστώσω ποτέ. 

Αυτό πάντως που δεν θα ξεχάσω από αυτό το μέρος είναι ότι η ασπράδα στους τοίχους και στα σοκκάκια σε κάνουν να νομίζεις ότι μάλλον αιωρείσαι, ότι υπερίπτασαι, παρά ότι κάποτε πραγματικά 'υπήρξες' κι εσύ εδώ..

Μία, σχεδόν βιβλική, γέρικη ανδρική φιγούρα πάνω στα σκαλιά επιτείνει ξαφνικά το όλο μη-πραγματικό τοπίο, που αν το συνδυάσεις με την απουσία του φυσίματος του αέρα ανάμεσα στα δρομάκια, νομίζεις ότι δεν ζεις αυτές τις στιγμές. 

Δεν χρειάστηκε βέβαια και πολύς χρόνος να καταλάβεις ότι επρόκειτο για τον 'Προφήτη'  του χωριού, ο οποίος, με άριστα καθαρευουσιάνικα ελληνικά με παντελή απουσία τοπικής προφοράς, εξέθετε με μεγάλη σοβαρότητα ότι βρίσκεται σε συνεχή γραπτή επικοινωνία με το Γραφείο του Πρωθυπουργού της χώρας, ότι μάλιστα τον είχε προειδοποιήσει 'λίαν ἐγκαίρως!' για την κατάρρευση των Δίδυμων Πύργων (επίκαιρο θέμα), καθώς και για την οικονομική μας κατάρρευση - πλην όμως, φεύ, δεν τον άκουσε με την προσοχή που έπρεπε, όταν έπρεπε...και τώρα 'μετά μεγάλης λύπης' βλέπουμε μπροστά μας τα γνωστά αποτελέσματα 

Φαίνεται πάντως ότι με πήρε από καλό μάτι και μού έκανε και την τιμή να φωτογραφήσω μία σελίδα από τις συνεχείς επιστολές του με αποδέκτες τους κατά καιρούς ιθύνοντες 'ἐνταῦθα'..

Και το μόνο που έλειπε πια, θα ήταν να βρω μπροστά μου εκείνο το τεράστιο καζάνι με το διάσημο μαγικό φίλτρο, κάποιες συστάδες από μενίρ, μην σάς πω ότι στην κεντρική πλατεία (την Πλάτσα, όπως τη λένε οι ντόπιοι) θα περίμενα να ακουστεί η γνωστή ιαχή "Είναι τρελλοί αυτοί οι Ρωμαίοι!". 

Και όμως, δεν ήμουν στο παραμυθένιο χωριό των Γαλατών. 

Ή μήπως πριν από μένα, κάποια χρόνια πριν, είχε περάσει από δω μέσα τυχαία ο Γκοσινί παρέα με τον Ταμπαρί, και αυτήν τη λεπτομέρεια φρόντισαν και οι δύο επιμελώς να μάς την αποκρύψουν...;

η 'Πλάτσα'

Ζαλισμένοι από τα σοκκάκια και ημιτυφλωμένοι από την ασπράδα που σε περιτριγυρίζει, βρήκαμε καταφύγιο στο σπίτι της Μαρίνας, μίας ηλικιωμένης κυρίας που ζει με τις αναμνήσεις της, κάπου προς το τέλος του χωριού, στο δικό της προσωπικό βασίλειο που και αυτό έχει τους δικούς του μικρούς αλλά απαράβατους κανόνες. 

Κανών Πρώτος (και καλύτερος) : 

"Ο Επισκέπτης πρέπει να φάει οπωσδήποτε Γλυκό Βύσσινο" 

(που έφτιαξε -εννοείται- με τα χεράκια της)

Στάθηκε α-δύ-να-τον να μην υπακούσουμε.

Και μάς βγήκε σε καλό! 

(το τιμήσαμε δεόντως και μάλιστα..τρις)

μμμμ.... παραμυθένιο!...

..είσαι και γλυκατζής, πανάθεμά σε.. 

.

αυτό που λέμε 'Γη'

Είμαι γενικά ιδιαίτερα επιφυλακτικός στις παραινέσεις φίλων για το τι 'πρέπει' να δει κανείς σε κάποιο μέρος, όπου βρίσκεσαι για διακοπές. Όταν όμως ακούς από τέσσερα τελείως διαφορετικά άτομα την στάνταρ φράση "Μην τύχει και φύγεις από την Νάξο και ΔΕΝ πας να δεις την Απείρανθο!!", τότε αρχίζουν και σού μπαίνουν ψύλλοι στ' αυτιά... 

Η Απείρανθος είναι το πιο απομακρυσμένο ορεινό χωριό του νησιού, και αυτή η παρατήρηση δεν έχει απλώς ξερό γεωγραφικό περιεχόμενο. Για να είμαι πιο ακριβής, όταν βρέθηκα στην Απείρανθο, απλώς ξέχασα ότι βρίσκομαι σε νησί, και μάλιστα σε νησί των Κυκλάδων. Το κατάλαβα από την ψύχρα που σού ερχόταν από τα βουνά και ήθελες οπωσδήποτε μια ζακέτα, κι ας ήταν κατακαλόκαιρο με καύσωνα. (780 μέτρα υψόμετρο είναι αυτά, όχι αστεία!) Το κατάλαβα επίσης από τα σπίτια. (Αντίο άσπροι κύβοι και μπλε παραθυράκια!) Το κατάλαβα επίσης και από την περίεργη ντοπιολαλιά, που σε παρέπεμπε μάλλον μεταξύ βαριών Κρητικών και βαριών 'Μπωνιάτικων
(για τους μη-Δωδεκανήσιους : πρόκειται για την προφορά των ορεινών χωριών της Ρόδου, με κύριο σημείο αναφοράς το χωριό Έμπωνα, που κι αυτό είναι μέσα στα ψηλά βουνά μας). 

Ο τουρισμός ακόμα και σήμερα είναι μια μάλλον άγνωστη λέξη για τους Απεραθείτες, οι οποίοι σαν να έχουν κλείσει ερμητικά κλειστά τ' αυτιά τους στις σειρήνες των τουρ-οπερέητορ και δεν έχουν ανοίξει μέχρι σήμερα ούτε μία οργανωμένη ξενοδοχειακή μονάδα -και οι Ροδίτες αναγνώστες ξέρουν πολύ καλά τι εννοώ-. Και έτσι, η Απείρανθος της Νάξου, όντως είναι μία αντιτουριστική όαση σε ό,τι έχουμε συνηθίσει να θεωρούμε 'κυκλαδίτικο καλοκαίρι' - και να πω την αλήθεια, αυτό το 'αντί' που αποπνέει τόσο το μέρος όσο και οι κάτοικοί του, με άφησε άναυδο. Τόσο πολύ που αν με άφηνες εκεί πάνω, θα έμενα ευχαρίστως και αδιαμαρτύρητα, ικανοποιώντας την κρυπτοαναρχική μου ιδιοσυγκρασία- 

Η ζωή εκεί πάνω μοιάζει να ρυθμίζεται γύρω από αυτό που λέμε 'Γη'. Προστάζει η 'Γη', η φύση, ο καιρός, ο αέρας, η μέρα και η νύχτα, και στη συνέχεια, χωρίς πολλή σκέψη, οι άνθρωποι απλώς ξέρουν να ..εφαρμόζουν τις οδηγίες. Οδηγίες που δεν χρειάζεται καν να ειπωθούν. Είναι κατανοητές από μόνες τους και σε όλους τους Απεραθείτες, που μένουν χειμώνα καλοκαίρι εκεί ψηλά, μακρυά από το Big Smoke της Χώρας. 

Έτσι, σχεδόν όλα τα προϊόντα που καταναλώνονται εδώ, παράγονται εδώ και πουθενά αλλού : κρασί, τυριά, κρέατα, χόρτα, ψωμί, λάδι.. όλα ντόπια και 'απεραθίτικα'. Και ό,τι (λίγο) περισσέψει, πουλιέται σε όποιον βρεθεί στο διάβα του το μικρό αυτό γοητευτικό χωριό που κρέμεται σαν άσπρη πινελιά ανάμεσα στα βράχια, κοτάζοντας το επιμελώς και με πολλή φροντίδα καλλιεργημένο οροπέδιο, χωρίς να έχει αφεθεί ούτε μισό τετραγωνικό ανεκμετάλλευτο

. 

Πατήστε play στο βίντεο και θα με καταλάβετε

Το πρώτο μαγαζάκι που μού τράβηξε την προσοχή στην είσοδο του χωριού ήταν αυτό που πουλούσε ..παιχνίδια (!). Ακριβώς από κάτω από την είσοδο του μαγαζιού, οι μικρές σκάλες σε οδηγούσαν σε ένα μικρό υπόγειο, εκεί όπου τα παιχνίδια κατασκευάζονταν.

Το να κάνεις παιχνίδια, κούκλες, αυτοκινητάκια και διάφορα μικρά αντικείμενα που σού κάνουν πιο όμορφη την παιδική ζωή, είναι πλάκα-πλάκα το κοινό σημείο που συνδέει τους Απεραθείτες. Όπως μού διηγήθηκαν, τα παλιά χρόνια τα παιδιά του χωριού κατασκεύαζαν από μόνα τους τα παιχνίδια τους με τις πέτρες, τα χόρτα και ό,τι άλλο τους έδινε η 'Γη'

(ναι, η ίδια 'Γη' που σάς έλεγα προηγουμένως). 

Και τώρα, αυτά που γίνονταν σ' εκείνο το μικροσκοπικό εργαστήριο παιχνιδιών, είναι το  σύγχρονο αποτέλεσμα της μετεξέλιξης των μακρινών αθώων και γήινων παιδικών συνηθειών. 

Το βρήκα πολύ γοητευτικό όλο αυτό, και έτσι νομίζω πως θα πρέπει να αρχίσει η εκδρομή μας εδώ στην Απείρανθο, το σήμα κατετεθέν της καθ' εαυτής ναξιώτικης ενδοχώρας..

Καλώς σάς βρήκα λοιπόν, στην Απείρανθο...

   

...και ακολουθεί ποδαρόδρομος τώρα..

.

..γωνιά και συγχώριο!

Όταν έχεις σκοπό να εγκαταλείψεις για λίγο τη Χώρα της Νάξου και να επισκεφθείς κάποιο από τα χωριά του νησιού, η ερώτηση που πρέπει να ρωτάς πρώτα δεν είναι "πόσο μακρυά είναι" ή  "τι έχει να δεις εκεί". Η πρώτη (σωστή) ερώτηση είναι "τι ΤΡΩΝΕ εκεί που πάμε;".

Δεν είναι υπερβολή ότι η Νάξος είναι η χαρά του Κοιλιόδουλου -απόδειξη : θέλω δίαιτα επειγόντως ύστερα από το γαστρονομικό όργιο που έχει προηγηθεί τον μήνα που μάς πέρασε....-. 

Κάθε γωνιά και λιχουδιά. Είτε πρόκειται για ορεκτικό, κυρίως πιάτο ή επιδόρπιο, κάθε μικρό χωριό έχει και τη δική του ειδικότητα. Και επιβεβαίωσα ακόμα μια φορά ότι όσο πιο μικρό είναι ένα μέρος, τόσο περισσότερα είναι και τα τοπωνύμιά του..

Για να πας στο Χαλκί, ή θα περιμένεις υπομονετικά το ΚΤΕΛ και θα φτάσεις εκεί σε κανένα μισάωρο, ή θα νοικιάσεις αυτοκίνητο και θα φτάσεις σε λιγότερο από 20 λεπτά της ώρας. Μιάς και το χωριό βρίσκεται περίπου στο κέντρο του νησιού, δεν είναι δυνατόν να κάνουμε πως δεν το είδαμε. Άλλωστε, δύο βασικοί λόγοι που καθιστούν απαραίτητη μία (τουλάχιστον) επίσκεψη στο Χαλκί δεν είναι απλώς τα πεντακάθαρα στενά του ή τα παραδοσιακά νεοκλασικά πέτρινα σπίτια του. 

Ο πρώτος λόγος που κάνει το Χαλκί διάσημο είναι το λικέρ του από κίτρο παρακαλώ (!) και απ' ό,τι κατάλαβα από τα κάδρα του παραδοσιακού Αποστακτηρίου Βαλληνδρά που βρίσκεται στην κεντρική πλατεία του χωριού, αυτό το λικέρ μέθυσε κόσμο και κοσμάκη όχι μόνο στη Νάξο, όχι μόνο στις Κυκλάδες, αλλά είχε γίνει 'φίρμα' μέχρι και στη Βασιλεύουσα! Μάλιστα, όπως μαρτυρεί και η χρονολογία ίδρυσης των αποστακτηρίων, το διάσημο αυτό λικέρ ηταν ένα από τα πρώτα εξαγώγιμα προϊόντα του νεαρού Ελληνικού Κράτους προς την Οθωμανική Αυτοκρατορία! Γι' αυτό άλλωστε και οι διαφημιστικές αφίσες της εποχής φροντίζουν να ενημερώνουν στη γλώσσα του ακόμα και τον εξ Ανατολών καταναλωτή...!

Για να είμαι ειλικρινής, δεν μπορώ να πω ότι είμαι φαν του λικέρ και των αλκοολούχων γενικά.  Όμως, η έντονη γεύση και κυρίως η έντονη μυρωδιά του κίτρου δεν ήταν δυνατόν να με αφήσει αδιάφορο. Σφινάκι στο σφινάκι λοιπόν, η κατάστασή μου έγινε κάπως ευάλωτη και κάτι έπρεπε να βάλουμε στο στόμα μας για να στανιάρουμε (γιατί έχουμε και δρόμο μπροστά μας, ντε!)

χικ!

Ευτυχώς στα επόμενα στενά του, το Χαλκί δίνει τη λύση στην παραζάλη του έντονου λικέρ. Και δε χρειάζεται πολλή σκέψη για να καταλάβεις πού... κατοικοεδρεύει το νοστιμότερο γαλακτομπούρεκο ολόκληρου του νησιού : 

Μα, στο ...ομώνυμο καφενείο-ζαχαροπλαστείο!

Πρόκειται ίσως για το μόνο μέρος στην Ελλάδα που η ίδια η πινακίδα σού λύνει κάθε αμφιβολία για το τι πρέπει να παραγγείλεις όπως και δήποτε..

Ένα γαλακτομπούρεκο παρακαλώ!  

(και γρήγορα!)

Και το παραδέχομαι. Είναι ανεξήγητο.

 Μόλις αυτή τη στιγμή που γράφω αυτές τις γραμμές, συνειδητοποιώ ότι αυτές οι γεύσεις του γλυκόξινου κίτρου και του ζουμερού σιροπιού μέ βρήκαν πάνω στα ναξιώτικα λαγκάδια, τόοοοοοοτε στις 23 Αυγούστου.. 

Μα πότε διάολο πρόλαβαν και πέρασαν τόσες μέρες;

 

Άειντε τώρα να σε πείσω 

ότι οι διακοπές σου τελείωσαν....

.

Νάξος UHF

Το DNA της γενιάς σου δεν σε προδίδει ποτέ. 

Και μάλιστα εκδηλώνεται σε περιστάσεις που δεν είναι δυνατόν να προβλέψεις. 

Κι όσο μελοδραματικό κι αν ακούγεται, αυτό το αξίωμα μπορεί να αποδειχθεί εξαιρετικά χρήσιμο, και ειδικά σε ένα μέρος που δεν γνωρίζεις..

Δεν ντρέπομαι να το πω. 

Ανήκω στη γενιά του '72 , στη γενιά που μεγάλωσε με μια αναμένη τηλεόραση στο σαλόνι. Μια γενιά που δεν άνοιξε πολλά βιβλία στη ζωή της, ενώ αντιθέτως ήταν πολύ εξοικειωμένη με τα κουμπιά του τηλεκοντρόλ, με τις ατάκες των διαφημίσεων και γενικώς που είχε ένα χοντρό κόλλημα με τις κεραίες UHF. 

Κι εγώ είχα τρελλή αδυναμία σε αυτές που είχαν ιδιότυπα σχήματα από παραλληλόγραμμα μεταλλικά πλέγματα που κάθε χρόνο σκούριαζαν και ήθελαν άλλαγμα, εκεί κοντά στον Οκτώβριο με Νοέμβριο.

Και τότε κάποιος θαρραλέος τεχνικός θα έπρεπε να κάνει τη χαμαλοδουλειά στο σπίτι μας και  (κυρίως) να με.. υποφέρει ως αυτόκλητο βοηθό του. 

Η "Ημέρα της Αλλαγής της Κεραίας της Τηλεόρασης" ήταν από τις πιο ωραίες της παιδικής μου ηλικίας. Ανέβαινα στην ταράτσα με τανάλιες και σύρματα, άνοιγα το μηχάνημα ανίχνευσης σήματος που είχε αυτήν τη (μαγική!) μικροσκοπική τηλεοπτική οθόνη, έλεγα τη γνώμη μου (που υποστήριζα πως ήταν και η μόνη σωστή) για το προς τα πού ακριβώς θα πρέπει να 'βλέπει' η κεραία, ποιός αναμεταδότης ήταν ο πιο δυνατός και σε ποιόν δίαυλο δεν θα είχαμε παρεμβολές από τα τουρκικά κανάλια. Και γενικά, έβγαζα όλη μου την ξερολίαση, ώσπου και ο τεχνικός απλώς έκανε ό,τι έλεγα για να μην τα βροντήξει κάτω και φύγει... 

Και εν τέλει, τον επόμενο χρόνο γινόταν η ίδια διαδικασία 

-αλλά προφανώς πάντοτε με ..διαφορετικό τεχνικό,  
αναρωτιέμαι ακόμα γιατί...- 

Η Πορτάρα σε...δεύτερο πλάνο

Η πρώτη νύχτα μου στο σπίτι που είχα βρει στα στενοσόκκακα της Παλιάς Πόλης της Νάξου σημαδεύτηκε με την αδυναμία μου να βρω το δρόμο της επιστροφής από τα μπαρ του λιμανιού στο στρωμμένο και πληρωμένο μου κρεββατάκι. 

Είχα περιπλανηθεί δύο (2) ολόκληρες ώρες ανάμεσα σε άδεια σοκκάκια, με τα κλειδιά του σπιτιού 'μου' στο χέρι, χωρίς να ξέρω ποιά πόρτα να ανοίξω. Και μπορεί ο Άγιος Φανούριος να εισάκουσε τις δεήσεις μου εκείνο το βράδυ και να με βγάλει όλως τυχαίως στη σωστή ...κλειδαρότρυπα, αφού είχα  προηγουμένως δοκιμάσει καμμιά δεκαριά παρόμοιες σε σπίτια ανυποψίαστων κοιμισμένων Ναξιωτών, πλην όμως δεν είχα καμμία πρόθεση να υποβάλλω τον εαυτό κάθε βράδυ στην ίδια  
ταλαιπωρία 'ανεύρεσης (του σωστού) σπιτιού' !

Ευτυχώς, την επομένη, και με το φως της μέρας, η ξεχασμένη μου εμμονή στις κεραίες UHF ...ξαναβγήκε στην επιφάνεια. Και καλώς ή κακώς, η κατεύθυνση, το διαστημικό τους σχήμα, η θέση τους λίγο πριν και λίγο μετά το σπίτι μου, έγιναν ο καλύτερος...μπούσουλας για το πώς θα φεύγω και πώς θα επιστρέφω...

η  γειτόνισα και οι κεραίες της..

Εξωφρενικό; - πιθανόν.

Αποτελεσματικό πάντως (!), σίγουρα!

ένα να ξέρεις: 

αν με ρωτήσει ποτέ κανείς τη γνώμη μου για σένα, 

να είσαι σίγουρος ότι θα τού πω 

πως είσαι για τα σίδερα...

.

στη Χώρα των 'Πι'..

Κάτι τρελλές σκέψεις που σού περνάνε από το μυαλό, λίγο πριν γυρίσεις στη γνωστή ρουτίνα του χειμώνα... Και είμαι σίγουρος ότι οι περισσότεροι από εσάς εκεί έξω, αν όχι όλοι σας, εκεί που θα ζύγωναν οι μέρες της επιστροφής από τις καλοκαιρινές διακοπές, δεν μπορεί, θα έχετε κάποτε σκεφτεί το γνωστό "αν δεν ήσουν αυτό που είσαι , τι θα ήθελες να είσαι" και πάει λέγοντας..

Το μόνο που μπορώ να πω με βεβαιότητα μετά τις φετινές διακοπές μου στη Νάξο (την παλιά μου αγάπη, όπως ίσως θα  θυμάστε οι παλαιότεροι αναγνώστες αυτού εδώ του μπλόγκεως), είναι ότι: 

ΕΑΝ θα ήμουν εκπαιδευτικός, 

(και συγκεκριμένα δάσκαλος του Δημοτικού), και  

ΕΑΝ θα ήμουν διορισμένος στη Χώρα της Νάξου 

(ή στα πέριξ αυτής μικρά χωριά), 

η πιο εύκολη μέρα της σχολικής χρονιάς θα ήταν να διδάξω το κεφαλαίο γράμμα 'Πι' στα μαθητούδια της πρώτης τάξης.. 

Δεν θα είχα να κάνω τίποτε άλλο από το να ανοίξω το παράθυρο της αίθουσας και να τους πω να ρίξουν μια ματιά προς το λιμάνι της Χώρας. 

Και αυτό που θα έβλεπαν θα ήταν η 'Πορτάρα' και ένα τεράαααααστιο γράμμα Πι να κοιτάζει το Κυκλαδίτικο πέλαγος. 

Και έτσι απλά-απλούστατα θα.. τελείωνε η παράδοση του μαθήματος!

'Πορτάρα'

Η Χώρα της Νάξου θα μπορούσε κάλλιστα να μετανομασθεί σε 

...'Χώρα των Πι'.

Ή μήπως υπερβάλλω;;.. Δεν νομίζω..

Καλά τα λες, δε λέω...

Μήπως όμως θα έπρεπε σιγά σιγά να επιστρέφεις.. 

..στη Χώρα των.. 'Μ';



.