και ιδού τα βραβεία..

Τελείωσε το 10ο Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης
και τα βραβεία που απονεμήθηκαν στις 16 Μαρτίου μπορούμε να τα δούμε εδώ

Δεν έχω να πω τίποτα για τις ταινίες που βραβεύθηκαν και που δεν πρόλαβα να δω, εκτός από μία: την ταινία που βραβεύθηκε με το πρώτο βραβείο κοινού για την καλύτερη ξένη παραγωγή διάρκειας άνω των 45' . Και δυστυχώς, κατά τη γνώμη μου , δεν άξιζε να βραβευθεί.
Η ταινία 'Μέσ'απ'αυτά τα μάτια' δεν είπε τίποτα το καινούργιο, ούτε ήταν κάτι το ιδιαίτερο.

Μείναμε, λοιπόν, στα τετριμμένα και ...τέλος.
Το πρόβλημα είναι πως δεν μπορούμε να 'προσάψουμε' τίποτα σε καμμία κριτική επιτροπή, αφού μιλάμε για το Βραβείο Κοινού... (Κι αυτό ίσως είναι και το χειρότερο.)

Οψόμεθα του χρόνου..

εδώ Θεσσαλονίκη...

και να που βρέθηκα Θεσσαλονίκη.

Ο λόγος που ήρθα εδώ ήταν κατ'άρχήν τα γενέθλια της νονάς μου στις 6 Μαρτίου και το καταπληκτικό τετραήμερο που έλαχε σ'εμάς τους ροδίτες (7η Μαρτίου-Σαββατοκύριακο Αποκριάς-Καθαρή δευτέρα). Να όμως που η ΔΕΗ με τις συνεχείς διακοπές ρεύματος ανέβασαν κατά πολύ το βαθμό δυσκολίας του πάρτυ γενεθλίων και γενικώς μόλις παρά τρίχα γλύτωσα τον εγκλεισμό μου στο ασανσέρ του ξενοδοχείου. Από την άλλη είχα σκοπό να πάρω το τραίνο για Σκόπια (γιατί να πάω εκεί 'χρονιάρες μέρες'; γιατί έτσι ήθελα...άκου ΄κει ερώτηση!), αλλά τα δρομολόγια των τραίνων δε βόλευαν καθόλου μια ημερήσια εκδρομή, μιας και θα έπρεπε να διανυκτερεύσω στην ΠΓΔΜ και να ξυπνήσω στις 6 το πρωί για να προλάβω την αμαξοστοιχία της επομένης... Οπότε είπα να κάτσω στ'αυγά μου (προς το παρόν) και έτσι αποφάσισα να δω τι τρέχει στο Ολύμπιον και στο λιμάνι.
Πιστέψτε με , μου βγήκε σε καλό!

Καλωσήρθα λοιπόν
στο 10ο Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκυμαντέρ Θεσσαλονίκης
που διεξάγεται από τις 7 έως τις 16 Μαρτίου
και ορίστε τι έχω δει έως τώρα :

Το Φλιπάρισμα
(Flipping Out)
σκηνοθεσίας Yoav Shamir
Ισραήλ/Καναδάς(2007)



Ακολουθώντας τη συμβουλή του Μιχάλη Μάτσα των Two In The Soup, είπα να αρχίσω με τα 'σίγουρα'. Το ισραηλινό αυτό το ντοκυμαντέρ που είχε προβληθεί με επιτυχία στο τελευταίο Διεθνές Κινηματογράφου στο Βερολίνο πραγματεύεται το φαινόμενο των μαστουρωμένων νεαρών ισραηλινών που μετά από τη στρατιωτική τους θητεία αυτοεξορίζονται για μήνες στην ινδική ενδοχώρα για να ξεχαστούν και να ξεχάσουν. Το φαινόμενο του μετα-στρατιωτικού μαστουρώματος είναι κάτι σαν 'κοινό μυστικό' στη σύγχρονη ισραηλινή κοινωνία. Η ταινία αυτή αποφασίζει να 'βγάλει τ'άπλυτα στη φόρα' και το καταφέρνει.
Γρήγορες εναλλαγές εικόνων και μοντάζ που κρατάει το θεατή σε εγρήγορση, με αποτέλεσμα να μπορεί κανείς εύκολα να διαπιστώσει ότι στην Ινδία του 2007 ζει και υπάρχει μια μικρογραφία της σημερινής ισραηλινής κοινωνίας, που απλώς έχει μεταφέρει αναλλοίωτα τα προβλήματά της στην υποτροπική ινδική χερσόνησο. Έτσι, σε ινδικά ξενοδοχεία-καταφύγια για τους ναρκομανείς μέλλοντες μέσους ισραηλινούς αστούς συναντάμε τον μιλιταριστή που θεωρεί ότι απλά έκανε τη δουλειά του κατά τα 3 χρόνια της θητείας του, τον προβληματισμένο πολίτη που υποφέρει από τύψεις και θέλει να ξεχάσει τι πέρασε και τι θα τον περιμένει στην εφεδρεία έως ότου πατήσει τα 50 του, τον απλό καιροσκόπο που οι 'διακοπές' στην Ινδία θα του φέρουν εισόδημα πουλώντας χάπια και χασίσι (και το πιθανότερο είναι να καβατζάρει πελάτες όταν θα γυρίσει πίσω). Από την άλλη, ιουδαϊκές θρησκευτικές ομάδες εγκαταστάθηκαν στο μίνι-Ισραήλ της Ινδίας για να φέρουν στο σωστό δρόμο του Θεού τους 'χαμένους' νεαρούς εβραίους. Ακολουθεί το ισραηλινό ΟΚΑΝΑ που δημιούργησε στην Ινδία κέντρο απεξάρτησης και βέβαια δεν θα μπορούσε να λείπει και κάποιος στρατιωτικός εν αποστρατεία, από τον οποίο κανένας πρώην στρατιώτης δεν μπορεί να του ξεφύγει, φροντίζοντας να τον επαναπατρίσει όταν χάσει την επαφή του με την πραγματικότητα. Το αποκορύφωμα: η επίσκεψη του (θρησκευόμενου) ισραηλινού υπουργού δικαιοσύνης (πραγματικό γεγονός!) μέσα στα ινδικά βουνά για να δει τη νεολαία της χώρας του σε παραλήρημα απελπισίας και ψυχασθένειας - με τα ναρκωμένα χαχανητά ως μόνιμη τρανς μουσική υπόκρουση-.
Μια ταινία που ελπίζω κάποτε να βρείτε την ευκαιρία να δείτε.

Ο ουρανός από κάτω μας

(The Sky Below)
σκηνοθεσίας Sarah Singh
Ινδία/Πακιστάν (2007)

Η ταινία πραγματεύεται μια σχετικά άγνωστη σε εμάς πτυχή της Ιστορίας της Ινδίας και του Πακιστάν. Μετά το τέλος της αποικιοκρατίας στην ινδική χερσόνησο το 1947, η Βρετανία φρόντισε να κληροδοτήσει προβλήματα στην περιοχή, ενθαρρύνοντας τα θρησκευτικά πάθη με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί το μουσουλμανικό Πακιστάν ως το αντίπαλο δέος της ινοδουιστικής Ινδίας. Τα τεχνητά σύνορα των δύο χωρών ανάγκασαν εκατομμύρια ανθρώπους να εγκαταλείψουν κακήν κακώς τις εστίες τους με μοναδικό κριτήριο αυτό της θρησκείας. Διαβάζοντας τους ελληνικούς υποτίτλους από τις μαρτυρίες των εσαεί προσφύγων και αλλάζοντας τα τοπωνύμια, ήταν σαν να ακούς έλληνες και τούρκους πρόσφυγες να διηγούνται αυτά που προηγήθηκαν και επακολούθησαν της ανταλλαγής του '22. Και τα συμπεράσματα των ειδικών ήταν ταυτόσημα με αυτά που κατά καιρούς ακούμε και εδώ. Η καταγραφή των τότε γεγονότων σε συνδυασμό με την αναγωγή της ιδεολογικοποίησης των θρησκευτικών διαφορών με σκοπό το εκάστοτε 'Εθνικό Συμφέρον' στο σημερινό Κασμίρ, όπου ο εμφύλιος σπαραγμός συνεχίζεται εδώ και χρόνια ανάμεσα στους ινδουιστές και τους μουσουλμάνους - με τις ευλογίες της Ινδίας και του Πακιστάν αντίστοιχα, εννοείται- καθιστά τον 'Ουρανό Από Κάτω' μια άκρως ενδιαφέρουσα πηγή πληροφοριών για το τί ακριβώς συμβαίνει σε αυτή την γωνιά του πλανήτη. Η (ινδή) δημιουργός , στη συζήτηση με το κοινό μετά την προβολή της ταινίας, δεν παρέλειπε να αποκαλεί την 'ανεξαρτησία του Πακιστάν' ως 'διχοτόμηση' της πάλαι ποτέ ενιαίας(;;) Ινδίας . Παρά την όχι και τόσο αμερόληπτη προσωπική της θέση προς τα γεγονότα, κατάφερε να μην χρωματίσει την ταινία, γεγονός που καθιστά αυτό το ντοκυμαντέρ ακόμα πιο ενδιαφέρον.
Ένας 'βομβαρδισμός' από πληροφορίες, μαρτυρίες και αναλύσεις, μεστά δεμένες με εντυπωσιακά πλάνα. Καλό έναυσμα για να ...το ψάξουμε το θέμα περισσότερο.

Πουούτζι

(Puujee)
σκηνοθεσίας Kazuya Yamada
Ιαπωνία (2006)

Ο Ιάπωνας Yoshiharu Sekino είναι ο ορισμός του 'ταξιδευτή'. Είχε βάλει σκοπό σκοπό να γνωρίσει τη φύση του ανθρωπίνου είδους , αρχίζοντας την περιπλάνησή του στην Αφρική - όπου 'πρωτοεμφανιστήκαμε' - και κατόπιν στην Ευρασία από όπου θα περνούσε στην Ασία και τέλος, στην Αμερική. Δεν άρχισε όμως με τη σωστή σειρά και το φθινόπωρο του 1999 γνώρισε στις στέπες της Μογγολίας τη μόλις 6 ετών Πουούτζι και την οικογένειά της, που ζει σε ένα 'γκερ' (μογκολική σκηνή) εκτρέφοντας αρνιά. Οι συγκυρίες έκαναν τον Ιάπωνα ταξιδευτή να αποτελέσει το νέο μέλος της μογγολικής αυτής οικογένειας, η οποία αποδέχθηκε με εξαιρετική ευγένεια και αξιοπρέπεια στο φτωχικό της 'γκερ' τόσο τον παράξενο επισκέπτη όσο και τον σκηνοθέτη της ταινίας. Περιγράφεται με ευαισθησία η τρόπον τινά 'καρμική' σχέση του παράξενου επισκέπτη με την πορεία της οικογένειας μέσα από απροσδόκητους θανάτους, δυσκολίες της νομαδικής ζωής, τα αποφασιστικής σημασίας γεγονότα της ζωής της μικρής Πουούτζι - του τυχερού παιδιού που γεννήθηκε την πέμπτη ημέρα της εβδομάδας , όπως σημαίνει το όνομά της στη μογγολική γλώσσα-.
Ιαπωνική ευαισθησία , που καταφέρνει να παρουσιάζει ακόμα και τα πιο σκληρά γεγονότα με χαρακτηριστική διακριτικότητα. Μογγολική ευγένεια, φιλοξενία και αξιοπρέπεια που αντιμετωπίζει και αυτή με εξαιρετική στωικότητα τα χτυπήματα της μοίρας. Ένα εξαιρετικό δείγμα ψυχολογικού ντοκυμαντέρ, χωρίς περιττούς αριθμούς και στατιστικές. Ελπίζω να βγει στη διανομή.

Κι ένα παιδί θα μπορούσε να το ζωγραφίσει αυτό

(My Kid Could Paint That)
σκηνοθεσίας Amir Bar-Lev
ΗΠΑ (2006)

Ο Amir Bar-Lev γύρισε μια ταινία με έντονο δημοσιογραφικό ύφος για ένα παιδί-θαύμα, την 4χρονη Marla Olmstead, οι παιδικές ζωγραφιές της οποίας έχουν γίνει ανάρπαστες από συλλέκτες πινάκων αφηρημένης ζωγραφικής. Η ολοκλήρωση της ταινίας θα γινόταν ομαλά εάν δεν προβαλλόταν μία εκπομπή της γνωστής αμερικάνικης ειδησεογραφικής εκπομπής "60 Λεπτά" που , ούτε λίγο ούτε πολύ υπονοούσε εμμέσως πλην σαφώς ότι τελικά ο πραγματικός ζωγράφος των ακριβοπληρωμένων 'παιδικών ζωγραφιών' δεν ήταν άλλος από τον ίδιο τον πατέρα της! Η απροσδόκητη αυτή εξέλιξη έδωσε την αφορμή να ξεδιπλωθούν οι χαρακτήρες των γονιών της ανύποπτης Marla προσδίδοντας στον σκηνοθέτη το ρόλο ιδιότυπου ντετέκτιβ προκειμένου να διαπιστωθεί η γνησιότητα του ταλέντου της μικρής. Αν και δεν δίνεται σαφής απάντηση στο ζητούμενο, ο σκηνοθέτης αφήνει να εκφρασθούν όλες οι απόψεις τόσο για το ποιόν των γονέων αλλά - και αυτό μου έκανε εντύπωση - και για τον ίδιο τον σκηνοθέτη που επικρίνεται από έναν από τους συνεντευξιαζόμενους ότι και αυτός συμμετέχει στο έγκλημα της υπέρμετρης έκθεσης της ανήλικης στη δημοσιότητα - που έχει ως αποτέλεσμα την ουσιαστική 'ακύρωση΄ της παιδικότητάς της- .
Πολλά τα ηθικά διλήμματα όσον αφορά στο προς τα πού κλίνει η πλάστιγγα ανάμεσα στο οικονομικό κέρδος και στην αυτάρεσκη δημοσιότητα έναντι των αξιών της τιμιότητας, της δημοσιογραφίας και της κατανάλωσης εν γένει..
Η Marla , ύστερα από μια αμφιβόλου πειστικότητας μονταρισμένη από τους γονείς της κινηματογράφηση της ολοκλήρωσης ενός πίνακά της, συνεχίζει την παιδική της καριέρα και οι θεατές αφήνονται να συμπεράνουν, να αμφισβητήσουν (ή....μήπως να αγοράσουν;)
Ένα ντοκυμαντέρ κομμένο και ραμμένο για τη δεκαετία που διανύουμε.

Οι νύφες του Αλλάχ

(Brides of Allah - Shahida)
σκηνοθεσίας Nathalie Assouline
Ισραήλ (2008)

Η ισραηλινή σκηνοθέτης Nathalie Assouline πήγε με τον φακό της στις φυλακές με σκοπό να ακούσει τις παλαιστίνιες φυλακισμένες που συμμετείχαν σε επιθέσεις αυτοκτονίας κατά ισραηλινών πολιτών. Η ταινία προβλήθηκε στο Διεθνές Φεστιβάλ του Βερολίνου πριν λίγες εβδομάδες, όπου κέρδισε επαινετικά σχόλια. Η ταινία είναι βασισμένη σε συνεντεύξεις της σκηνοθέτιδος με τις φυλακισμένες, γεγονός που κατά τη γνώμη μου είχε ως αποτέλεσμα ούτε η ισραηλινή δημιουργός να καταφέρει να ρωτήσει αυτά που ίσως πραγματικά θα ήθελε, γεγονός που όπως ήταν αναμενόμενο, δεν έδωσε την ευκαιρία στις φυλακισμένες να δώσουν τη δική τους εκδοχή στο 'θέμα' της ταινίας, τις επιθέσεις αυτοκτονίας που γίνονταν ή σχεδιάζονταν από γυναίκες-μητέρες, γυναίκες-κόρες, γυναίκες-φορείς της ζωής που γίνονταν φορείς θανάτου στο όνομα της πατρίδας. Οι ερωτήσεις ήταν συχνά δεικτικές και έθεταν τις συνεντευξιαζόμενες σε θέση άμυνας. Η ταινία ατυχώς επικεντρώθηκε στην καθημερινότητα της φυλακής, ενώ το κύριο θέμα - δηλαδή η ζωή των γυναικών αυτών έξω από το κελί και πώς ωθήθηκαν να προβούν στις πράξεις τους - θίχθηκε επιδερμικά.
Να σημειωθεί ότι έχει γυρισθεί και προβληθεί πριν λίγες εβδομάδες από την κρατική ισραηλινή τηλεόραση ένα εξαιρετικό και πολύ αποκαλυπτικότερο ντοκυμαντέρ με το ίδιο ακριβώς θέμα (γυναίκες συνεργοί/ηθικοί αυτουργοί σε επιθέσεις αυτοκτονίας) και με τον ίδιο ακριβώς τρόπο (συνεντεύξεις στις φυλακές), με μία και μόνη -πλην όμως καταλυτική όπως αποδεικνύεται- διαφορά: σε εκείνες τις φυλακές βρίσκονταν αποκλειστικά οι βαρυποινίτισσες, οι οποίες δεν ανέμεναν ούτε χάρη ούτε πρόωρη αποφυλάκιση, και ως εκ τούτου δεν δείλιαζαν να μιλήσουν ανοιχτά για το τι τις ώθησε να προβούν στις πράξεις για τις οποίες φυλακίσθηκαν.
Εάν κάποτε τύχει να δουν τις 'Νύφες του Αλλάχ' οι ροδίτες θεασώτες- φίλοι της Κινηματογραφικής μας Λέσχης, θα αναγνωρίσουν τον μικρό Νουρ - το παιδί της φυλακισμένης Μανάρ Γάνεμ- την ιστορία του οποίου κατέγραψε η ταινία 'Πρώτη Εικόνα' του νεαρού παλαιστινίου κινηματογραφιστή Άκραμ αλ-Άσκαρ , που προβάλλαμε στη ΘΕΑΣ!Σ τον Νοέμβριο 2007 στο Αφιέρωμα στο Σύγχρονο Αραβικό Ντοκυμαντέρ! Στις 'Νύφες του Αλλάχ' καταγράφεται μεταξύ άλλων η ζωή του μικρού Νουρ στη φυλακή μαζί με τη μητέρα του, ενώ στην 'Πρώτη Εικόνα' είχε καταγραφεί η χρονική περίοδος αμέσως μετά τον αποχωρισμό από τη μητέρα του στις φυλακές 'Σαρόν'.
Οι 'Νύφες του Αλλάχ' απογοήτευσαν.

Προς Παραδειγματισμό

(Ibret Olsun Diye)
σκηνοθεσίας Necati Sonmez
Τουρκία (2007)

Η θανατική ποινή καταργήθηκε με νόμο στην Τουρκία μόλις το 2002. Από τη δημιουργία του σύγχρονου τουρκικού κράτους εκτελέσθηκαν δι'απαγχονισμού 712 άτομα. Κατά τα πρώτα χρόνια της τουρκικής ανεξαρτησίας στήνονταν δημόσια αγχόνες ακόμα και στις πλατείες των μεγάλων πόλεων, ενώ αργότερα οι εκτελέσεις γίνονταν στις διάσπαρτες ανά την επικράτεια φυλακές θανατοποινητών. Μάρτυρες στις εκτελέσεις ήταν ο εισαγγελέας, ο δήμιος, ο ιμάμης και -εφόσον το επιθυμούσε ο μελλοθάνατος- ο δικηγόρος του.. Στην ταινία μίλησαν δικηγόροι που είχαν παραστεί στην εκτέλεση των πελατών τους, δικαστές που είχαν καταδικάσει σε θάνατο τους κατηγορουμένους και η μαρτυρία ενός θανατοποινήτη που τελικά δεν εκτελέσθηκε επειδή εν τω μεταξύ είχε ψηφισθεί ο νόμος για την μετατροπή της θανατικής ποινής σε ισόβεια κάθειρξη. Οι φυλακές θανατοποινητών μετατράπηκαν όλες σε μουσεία για να ξεχαστεί το αντευρωπαϊκό σωφρονιστικό παρελθόν της γείτονος.
Θα περίμενε κανείς να επιβεβαιωθούν τα όσα είχαν κινηματογραφηθεί στο γνωστό 'Εξπρές του Μεσονυκτίου' -δε θέλει και μεγάλη φαντασία να το συμπεράνει κανείς ακούγοντας την αφήγηση του προχωρημένης ηλικίας δικηγόρου να μιλάει για τις τελευταίες στιγμές των πελατών του-. Ωστόσο, η κάμερα συμπεριφέρθηκε με περίσεια λεπτότητα στο τότε σωφρονιστικό σύστημα της Τουρκίας. Θα περίμενε κανείς να δει ακόμα και τις σημερινές συνθήκες εγκλεισμού των ισοβιτών. Φευ..
Η ταινία επιχορηγήθηκε από το Τουρκικό Υπουργείο Πολιτισμού. Οπότε (τώρα), όλα καλά..

Το Παραμύθι του Κατμαντού

(Fairytale of Kathmandu)
σκηνοθεσίας Neasa Ni Chianain
Βόρειος Ιρλανδία (2007)

Η σκηνοθέτης Neasa Ni Chianain , θαυμάστρια του ιρλανδού ποιητή Cathal O'Searcaigh αποφασίζει να τον ακολουθήσει στο Νεπάλ, όπου διαμένει κάθε χρόνο για κάμποσους μήνες επί σειρά ετών καθότι, όπως ισχυρίζεται, εκεί τού είναι ευκολότερο να συγκεντρωθεί στο έργο του. Η ομοφυλοφιλία του ποιητή είναι γνωστή στη χώρα του, γεγονός το οποίο ο ίδιος έχει δηλώσει επανειλημμένως. Η σκηνοθέτης και ο θεατής ανακαλύπτουν τον κοινωνικό περίγυρο του ποιητή στην απομακρυσμένη αυτή χώρα, που αποτελείται αποκλειστικά από πολυάριθμους νεαρούς νεπαλέζους που τους επιχορηγεί επί σειρά ετών, έναντι σεξ (τι άλλο;). Η γεναιοδωρία του ιρλανδού ποιητή είναι γνωστή στο Κατμαντού, με αποτέλεσμα ο κύκλος των γνωριμιών του να πληθαίνει κάθε φορά που καταφθάνει στην νεπαλική πρωτεύουσα.
Δεν άντεξα να δω όλη την ταινία και ειλικρινά αγανάκτησα όταν ο ιρλανδός διανοούμενος κλήθηκε να δώσει τον ορισμό της λέξης 'σεξοτουρισμός' ισχυριζόταν ότι με τον τρόπο αυτό ήθελε να ξεπεράσει κάποια ερωτική απογοήτευση που είχε πριν χρόνια στη χώρα του. Αγανάκτησα ακόμα περισσότερο όταν οι πάμφτωχοι εραστές του επαινούσαν τον χρηματοδότη τους για τη μεγαλοψυχία του.. Έλεος.
Είναι αλήθεια ότι είχα την περιέργεια να δω ποιά θα ήταν η τελική προσέγγιση της σκηνοθέτιδος, αλλά η 'θεοποίηση' ενός τριτοκλασσάτου-και βάλε..- δήθεν Καβάφη a l'irlandaise με έβγαλε κακήν-κακώς έξω από την αίθουσα. Και, σόρρυ, δεν με ενδιαφέρουν καθόλου τα ψυχικά του τραύματα. Όσο για το γύρισμα , τίποτα το σπουδαίο.

Στην Άκρη του Κόσμου

(At the Edge of the World)
σκηνοθεσίας Bergsteinn Bjorgulfsson - Ari Alexander Ergis Magnusson
Ισλανδία (2007)

Αιφνιδιαστική πτήση στο νοτιοδυτικό άκρο της Ισλανδίας, ονόματι Breidavik, όπου στις αρχές της δεκαετίας του '50 το Ισλανδικό Κράτος δημιούργησε ένα αναμορφωτήριο ανήλικων αγοριών. Το αναμορφωτήριο έκλεισε το 1979, τα όσα συνέβαιναν όμως εκεί, στη μέση του πουθενά, βγήκαν στη δημοσιότητα μόλις πέρυσι, τον Σεπτέμβριο του 2007, όταν οι τότε ανήλικοι τρόφιμοι και νυν 55-60 χρονών άνδρες αποφάσισαν να λύσουν τη σιωπή τους και να φέρουν τα πάνω-κάτω στην εφησυχασμένη ισλανδική κοινωνία.
Αρχικά η ταινία επρόκειτο να αποτελέσει μια απλή καταγραφή του προ 50ετίας σωφρονιστικού συστήματος της Ισλανδίας. Το οπτικό υλικό του ντοκυμαντέρ άρχισε να συλλέγεται το 2001. Η ταινία είχε φτάσει στο στάδιο του μοντάζ όταν πέρυσι ένας από τους τρόφιμους αποκαλυψε στην Ισλανδική τηλεόραση τους βιασμούς, τους εξευτελισμούς και τη σωματική βία που είχε υποστεί τόσο αυτός όσο και όλα τα άλλα αγόρια όσον καιρό βρίσκονταν εκεί τόσο από τον εκάστοτε διευθυντή όσο και από τους υπαλλήλους του ιδρύματος. Οι σκηνοθέτες, αμήχανοι από την απροσδόκτηση αυτή εξέλιξη, άλλαξαν άρδην το περιεχόμενο της ταινίας και συνέλεξαν τις μαρτυρίες των τροφίμων και των γέρων πια, γονιών τους. Ένας οχετός αποκαλύψεων βγήκε στο φως της δημοσιότητας, ενώ είναι πλέον αργά να τιμωρηθούν οι υπεύθυνοι διευθυντές, αφού δεν ζουν πια.
Η ταινία 'Στην Άκρη του Κόσμου' στάθηκε αφορμή να ανοίξει έντονο δημόσιο διάλογο στην -ασφυκτικά 'τακτοποιημένη'- ισλανδική πολιτική πραγματικότητα αναφορικά στο σωφρονιστικό σύστημα της χώρας. Ορίσθηκε εξεταστική επιτροπή για τα όσα συνέβησαν στο απομακρυσμένο αναμορφωτήριο του Breidavik, ένα άλλο αναμορφωτήριο αρρένων έκλεισε μετά τον θόρυβο που δημιουργήθηκε και αυτούς τους μήνες πρόκειται να ψηφισθεί νομοσχέδιο που θα αναθεωρεί εκ βάθρων την υπάρχουσα σωφρονιστική νομοθεσία, αντικαθιστώντας την με κατ'οίκον (!!) επιμόρφωση των ανηλίκων παραβατών.
Η ταινία, εκτός από τις συγκλονιστικές μαρτυρίες, μας δίνει πλήθος πληροφοριών για την άγνωστη αυτή χώρα. Εύστοχο μοντάζ, εμβόλιμες σκηνές από τα κινηματογραφικά 'Επίκαιρα' της δεκαετίας του '50 -'60 (τόσο, μα τόσο ίδια με τα δικά μας 'Επίκαιρα' της εποχής!).
Η συζήτηση των σκηνοθετών με το κοινό κράτησε περισσότερο απ'όσο είχε προγραμματισθεί.
Ελπίζω να βραβευθεί.

Παιδιά στην Εξορία

(Children in Exile)
σκηνοθεσίας Chris Swider
ΗΠΑ (2007)

Μια σχετικά άγνωστη πτυχή της σύγχρονης Πολωνικής Ιστορίας περιγράφει η εξαιρετική αυτή ταινία. Η Σοβιετική Ένωση καταλαμβάνει το μεγαλύτερο τμήμα της Πολωνίας. Το σταλινικό καθεστώς πραγματώνει τις γνωστές ναζιστικές μεθόδους εξαφάνισης μεγάλων πληθυσμιακών ομάδων. Στόχος των σοβιετικών: οι πολωνοί αξιωματικοί και οι οικογένειές τους, οι γυναίκες τους και τα ανήλικα παιδιά τους. Με τραίνα μεταφέρθηκαν χιλιάδες πολωνοί πολίτες κάθε ηλικίας σε Κολχόζ (σοβιετικές γεωργικές μονάδες) διάσπαρτα σε όλη την αχανή Σοβιετική Ένωση. Ο κομμουνιστικός παράδεισος σε όλο του το μεγαλείο! Ανατριχιαστικές λεπτομέρειες από τη σκληρή καθημερινότητα των γέρων σήμερα ανήλικων κρατουμένων, που το μόνο έγκλημα που είχαν διαπράξει ήταν ότι οι γονείς τους ήταν πολωνοί πολίτες και που οι πατεράδες τους υπηρετούσαν στον πολωνικό στρατό. Και βέβαια, η απορία που έχουν όλοι είναι ίσως και δική σας, που διαβάζετε αυτές τις γραμμές: γιατί δεν έγιναν ευρέως γνωστά όλα αυτά; Ευτυχώς ποτέ δεν είναι αργά!
Ανάμεσα στους συνεντευξιαζόμενους στην ταινία είναι - όλως περιέργως!- ο τελευταίος 'Ηγέτης' της πάλαι ποτε Λαϊκής "Δημοκρατίας" της Πολωνίας , στρατηγός Βόιτσλαβ Γιαρουζέλσκι, ο τελευταίος "πιστός φίλος" της αξέχαστης Σοβιετικής Ένωσης να...παραδέχεται ότι ακόμα και εκείνος (!) εξορίσθηκε σε ηλικία 16 ετών με τους γονείς του στα μαζικά αναμορφωτήρια-στρατόπεδα συγκεντρώσεως του σταλινισμού. Θέμα προς συζήτηση; (Δείτε το τρέηλερ..)
Αν κρίνω από την προσέλευση του κοινού και από τα δυνατά χειροκροτήματα στην αίθουσα, το βραβείο κοινού θα ήταν σίγουρο εάν η ταινία συμμετείχε στο διαγωνιστικό τμήμα του Φεστιβάλ.
Εξαιρετικά εκπαιδευτική ταινία για τους πάσης φύσεως νοσταλγούς ή συμπαθούντες.

Μέσ'απ'αυτά τα μάτια

(As Seen Through These Eyes)
σκηνοθεσίας Hilary Helstein
ΗΠΑ (2007)

Το Ολοκαύτωμα όπως το βίωσαν οι επιζώντες, εβραίοι και τσιγγάνοι, ανήλικοι αιχμάλωτοι που κατάφεραν και άντεξαν τα πάνδεινα με βοήθεια το έμφυτο καλλιτεχνικό τους ταλέντο. Οι επιζώντες των στρατοπέδων συγκεντρώσεως και των γκέτο της Πολωνίας και της Λιθουανίας, ανακάλυψαν το ταλέντο τους στη μουσική, στη ζωγραφική και στη γλυπτική κατά τον εγκλεισμό τους στο Άουσβιτς, στο Μάουτχαουζεν, στην Τερέζιενστατ και στο Βίλνιους. Έγιναν άθελά τους όργανα της ναζιστικής προπαγάνδας, που στόχευε να πείσει τη διεθνή κοινότητα για το σεβασμό της Γερμανίας προς τις φυλετικές και θρησκευτικές μειονότητες και τελικά πρόλαβαν και σώθηκαν.
Είναι γεγονός ότι η τραγωδία του Ολοκαυτώματος έχει περιγραφεί πολλάκις στον κινηματογράφο και οι ιστορίες που περιγράφονται στην ταινία ήταν όλες γνωστές. Η μόνη πρωτοτυπία στο 'Μεσ'απ'αυτά τα μάτια' είναι ίσως ότι οι περισσότεροι από τους συνεντευξιαζόμενους επιζώντες εβραίους και τσιγγάνους εικαστικούς έφυγαν από τη ζωή ένα με δύο χρόνια πριν την ολοκλήρωση της ταινίας. Η πρώτη γενιά δεν υπάρχει πια.
Η ταινία, αν και τεχνικά άρτια, έπασχε στο σενάριο και έχω την αίσθηση ότι μάλλον κούρασε το κοινό.

Φεύγω από τη Θεσσαλονίκη
κι έτσι δυστυχώς δεν προλαβαίνω να δω περισσότερες ταινίες.
Αλλά τώρα που ξέρω το δρόμο ,
ελπίζω του χρόνου να δω από την αρχή ως το τέλος
το 11ο Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ της Θεσσαλονίκης.
Ήταν μια πολύ ωραία εμπειρία για μένα
κι ελπίζω να το ευχαριστηθήκατε κι εσείς
έστω και μόνο μέσα από τις αναρτήσεις μου.
-τώρα.... τα κεφάλια μέσα ως την επόμενη αργία..-