ο Γιασέρ Αραφάτ παραμένει ρυθμιστής των ενδοπαλαιστινιακών εξελίξεων

Οκτώ χρόνια έχουν περάσει από τον μυστηριώδη θάνατο του Παλαιστίνιου ηγέτη Γιάσερ Αραφάτ. Ένας θάνατος που περιβάλλεται από ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες γύρω από τις συνθήκες που τον προκάλεσαν, και ακόμα περισσότερες φήμες που εμπλέκουν τις ισραηλινές μυστικές υπηρεσίες αλλά και παλαιστινίους πληρωμένους δολοφόνους.

Όσον αφορά την παλαιστινιακή κοινή γνώμη, κανένα μυστήριο δεν υπάρχει. 

Αντιθέτως, είναι πεπεισμένη εδώ και χρόνια ότι ο Γιάσερ Αραφάτ, πριν ακόμα μεταβεί σε νοσοκομείο στη Γαλλία, είχε ήδη δηλητηριασθεί από τους ισραηλινούς κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να είναι εξαιρετικά δύσκολο να διαπιστωθούν οι ακριβείς συνθήκες του θανάτου του. Η Παλαιστινιακή Αρχή είχε ζητήσει τη συνδρομή των γαλλικών αρχών για να διαλευκανθεί η υπόθεση, πλην όμως –άγνωστο πάλι γιατί- οι διαδικασίες κυλούσαν με εξαιρετικά αργούς ρυθμούς.

το Μαυσωλείο του Γιασέρ Αραφάτ στη Ραμάλλα

Η εκταφή των οστών του παλαιστινίου ηγέτη πραγματοποιήθηκε χθες, στο Μαυσωλείο του στη Ραμάλα, νωρίς το πρωί και μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας. Ρώσοι, Ελβετοί και Γάλλοι πραγματογνώμονες μετέβησαν επί τόπου ειδικά γι'αυτόν τον σκοπό και όπως ανακοίνωσαν οι παλαιστινιακές αρχές, τα συμπεράσματα της εργαστηριακής εξέτασης είναι άγνωστο πότε θα γίνουν γνωστά, υπονοώντας ότι θα περάσει ακόμα περισσότερος καιρός μέχρι να βρεθούν οι ένοχοι για έναν φόνο που ακόμα δεν είναι γνωστό εάν πράγματι έγινε.

Παρά το ότι αυτή η υπόθεση είχε πια ξεχαστεί τόσο από την παλαιστινιακή όσο και από την ισραηλινή επικαιρότητα, δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι ανακινήθηκε τώρα. Ο Πρόεδρος Αμπού Μάζεν, ευρισκόμενος σε εξαιρετικά δύσκολη θέση αφ'ενός λόγω της ολοένα αυξανόμενης επιρροής της Χαμάς μετά την τελευταία στρατιωτική της αναμέτρηση με το Ισραήλ, αφ'ετέρου εξ αιτίας της χρόνιας στασιμότητας των ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων με το Ισραήλ και της ολοένα συνεχιζόμενης οικονομικής δυσπραγίας της διοικητικής μηχανής στην παλαιστινιακή Δυτική Όχθη, επιθυμεί διακαώς να υπενθυμίσει το ιστορικό και πολιτικό νήμα που συνδέει την σημερινή Παλαιστινιακή Αρχή με τον πεθαμένο θρυλικό ηγέτη.

Παραμονές της ψηφοφορίας της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ της ερχόμενης 29ης Νοεμβρίου - στην οποία η σημερινή παλαιστινιακή πολιτική ηγεσία ποντάρει πάρα πολλά - έρχεται η ανακίνηση της υπόθεσης του θανάτου του Γιάσερ Αραφάτ να φορτίσει ακόμα περισσότερο το τεταμένο διπλωματικό κλίμα ανάμεσα στη Ραμάλα και στο Ισραήλ.

Παρά το ότι είναι άγνωστο ποια θα είναι τα συμπεράσματα που θα βγουν από τις εργαστηριακές εξετάσεις, δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι ακόμα και αυτή καθαυτή η αναμονή τους θα αποτελέσει ένα ακόμα επικοινωνιακό όπλο στα χέρια της φθαρμένης πια Παλαιστινιακής Αρχής. Θα αποτελεί ένα γεγονός που συχνά-πυκνά θα έχει τη δυνατότητα να το χρησιμοποιεί, είτε για να στηρίξει τις θέσεις της κατά τη διάρκεια των ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων με το Ισραήλ, είτε ακόμα και για να ενισχύσει την υπόστασή της έναντι της Χαμάς, η οποία δεν χάνει ευκαιρία να στηλιτεύει την ενδοτικότητα του Προέδρου Αμπού Μάζεν και των αξιωματούχων του.

Ανεξάρτητα από την έκβαση της υπόθεσης του μυστηριώδους θανάτου του Γιάσερ Αραφάτ, το σίγουρο είναι ότι τα τελευταία χρόνια η Παλαιστινιακή Αρχή δεν βάλλεται μόνο οικονομικά και διπλωματικά. Βάλλεται κυρίως ηθικά, με πάμπολλες φήμες για την οικονομική φερεγγυότητα των υπουργών της, τους παρασκηνιακούς μηχανισμούς πλουτισμού διαφόρων ημετέρων, την ενδοτικότητά της έναντι της Δύσης και την μακροχρόνια στασιμότητα στις ειρηνευτικές συνομιλίες με το Ισραήλ.

Από την άλλη πλευρά, η μέχρι πρότινος σταθερά απομονωτική στάση που τήρησε η Χαμάς και η προσκόλλησή της στις ακραίες θέσεις του Τεχεράνης και της Χεζμπολλάχ , εμμέσως όλες αυτές οι επιλογές της Γάζας εξυπηρέτησαν την Παλαιστινιακή Αρχή, προσδίδοντάς της την μόνη πραγματιστική αντιπροσώπευση του παλαιστινιακού λαού έναντι της διεθνούς κοινότητας.

Μέχρι πότε όμως η Παλαιστινιακή Αρχή θα αιτιολογεί την διοικητική της ύπαρξη απλώς και μόνο επειδή δείχνει διαλλακτικότερη έναντι του αντίπαλου δέους της; Άραγε, πόσα ακόμη χρόνια εργαστηριακών εξετάσεων θα είναι ικανά για να συντηρήσουν την πολιτική αξιοπρέπεια του Προέδρου Αμπού Μάζεν;

Λίγες ώρες πριν πραγματοποιηθεί η εκταφή των οστών του Γιάσερ Αραφάτ, ο υπ'αριθμόν 2 αξιωματούχος της πολιτικής πτέρυγας της Χαμάς,Μούσα Αμπού Μαρζούκ, εξέπληξε τους πολιτικούς αναλυτές δηλώνοντας ότι "το Ιράν δεν χαίρει πλέον μιας καλής θέσης στον αραβικό κόσμο", υπονοώντας ότι στο αμέσως προσεχές διάστημα θα πρέπει να αναμένεται από την Γάζα μία δραματική στροφή στις περιφερειακές της επιλογές.

Δεν αποκλείεται αυτήν την λακωνική δήλωση να την θυμόμαστε στο μέλλον ως  το πρώτο δειλό πολιτικό άνοιγμα της Χαμάς προς τον μετριοπαθή περιφερειακό σουνιτικό πόλο. Δεν αποκλείεται ακόμα να πρόκειται για την προοικονομία της επικράτησης στο απώτερο μέλλον μιας "άλλης", μετριοπαθέστερης και διπλωματικότερης Χαμάς, που θα κληθεί να αποτελέσει τη διάδοχη κατάσταση στη Ραμάλα. 

Σε κάθε περίπτωση, είναι σίγουρα πάρα πολύ νωρίς για τόσο παρακινδυνευμένα συμπεράσματα. Άλλωστε, η προχθεσινή δήλωση Αμπού Μαρζούκ πέρασε σχεδόν απαρατήρητη στη διεθνή ειδησεογραφία, και παντελώς ασχολίαστη, κατά τρόπο εντυπωσιακό..

Το μόνο σίγουρο : 

Ο Γιασέρ Αραφάτ -ακόμα και μετά θάνατον- δίνει ακόμα το παρών, έχοντας τη δύναμη ακόμα και τώρα να έχει τον δικό του ρόλο στο σημερινό παλαιστινιακό πολιτικό γίγνεσθαι.

η Παλαιστινιακή Αρχή και η δική της 29η Νοεμβρίου

Ενώ η Χαμάς δείχνει να απολαμβάνει τις δάφνες της μετά την 8ήμερη στρατιωτική της αναμέτρηση με το Ισραήλ, το αντίπαλο δέος της, η Παλαιστινιακή Αρχή και η ηγεσία του Προέδρου της Αμπού Μάζεν αποφάσισε να περάσει στην αντεπίθεση στον συνεχιζόμενο πόλεμο εντυπώσεων που εδώ και χρόνια διεξάγεται ανάμεσα στον διαιρεμένο πολιτικά παλαιστινιακό λαό. Η εβδομάδα που ήδη διανύουμε χρωματίζεται από μία κίνηση 'Ματ', στην οποία πολλά έχει επενδύσει η φθαρμένη ηγεσία της Ραμάλα. Ο σκοπός της διττός : αφ' ενός να αυξήσει τους σκοπέλους που αντιμετωπίζει η κυβέρνηση Νετανιάχου λίγους μήνες πριν τις ισραηλινές εκλογές της 22ας Ιανουαρίου 2013 και αφ' ετέρου να σώσει το γόητρό της έναντι της Χαμάς, που ολοένα και περισσότερο ανεβαίνει στην εκτίμηση της παλαιστινιακής κοινής γνώμης.

Σε πολύ λίγες μέρες από σήμερα, την Πέμπτη 29 Νοεμβρίου, η Παλαιστινιακή Αρχή αποφάσισε να φέρει σε ψηφοφορία στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ το αίτημά της να αναβαθμισθεί η διπλωματική της θέση στους κόλπους του διεθνούς οργανισμού και να της αναγνωρισθεί η ιδιότητα του κράτους-παρατηρητή. 

Η ημερομηνία δεν επελέγη τυχαία. Συμπίπτει με την 29^η Νοεμβρίου 1947, όταν η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ είχε εγκρίνει το σχέδιο για τον διαχωρισμό της Παλαιστίνης – ένα σχέδιο που μπορεί να μην εφαρμόσθηκε ποτέ στην πράξη, πλην όμως η ημερομηνία αυτή αποτελεί ιστορικό ορόσημο για το ισραηλινό κράτος.

Παρά το ότι η ιδιότητα που η Παλαιστινιακή Αρχή επιδιώκει να της αναγνωρισθεί δεν θα έχει κανένα άμεσο πρακτικό αποτέλεσμα στην καθημερινότητα στις πόλεις της Δυτικής Όχθης που ελέγχει, η διπλωματική αυτή πρωτοβουλία της Ραμάλα έχει σκοπό να υπενθυμίσει τόσο στη διεθνή κοινότητα όσο και στον παλαιστινιακό λαό ότι εκείνη είναι η μόνη διεθνώς αναγνωρισμένη διοικητική αρχή του μελλοντικού παλαιστινιακού κράτους. Παρά το εν πολλοίς συμβολικό αποτέλεσμα που θα έχει μια τέτοια αναγνώριση, η ιδιότητα του παρατηρητή στον ΟΗΕ θα δώσει τη δυνατότητα στον Πρόεδρο Αμπού Μάζεν για περαιτέρω ελιγμούς και πρωτοβουλίες στα διεθνή fora, με σκοπό να μπορέσει μελλοντικά να αναγκάσει το Ισραήλ να επανέλθει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με τελική λύση την παλαιστινιακή ανεξαρτησία.

Οι έντονες πιέσεις που άσκησε η αμερικανίδα Υπουργός των Εξωτερικών Χίλαρι Κλίντον την περασμένη εβδομάδα στη Ραμάλα με σκοπό να μην προχωρήσει ο παλαιστίνιος Πρόεδρος σε καμία κίνηση στην Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ την ερχόμενη Πέμπτη δεν είχαν κανένα αποτέλεσμα. Η παλαιστινιακή ηγεσία, υπό το κράτος πανικού ύστερα από μία συμφωνία κατάπαυσης του πυρός που σαφώς θα αύξανε το γόητρο της Χαμάς, δεν είχε κανένα περιθώριο να επιλέξει την συνηθισμένη μετριοπαθή οδό έναντι του Ισραήλ και των ΗΠΑ. Σύμφωνα με δημοσιεύματα του ισραηλινού Τύπου, στις παραινέσεις επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας να μην προβεί προς το παρόν σε καμμία κίνηση στον ΟΗΕ, ο παλαιστίνιος Πρόεδρος φέρεται να είπε ότι "Εάν ο Νετανιάχου αποφασίσει να τιμωρήσει την Παλαιστινιακή Αρχή μετά την ψηφοφορία στον ΟΗΕ, τότε θα του δώσω τα κλειδιά του Διοικητηρίου της Ραμάλα και θα παραιτηθώ".

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, το αίτημα της Παλαιστινιακής Αρχής θα υπερψηφισθεί από την Γενική Συνέλευση της 29^ης Νοεμβρίου. Κατ' αρχάς, από τα 193 συνολικά κράτη-μέλη του Οργανισμού,  ήδη 136 χώρες έχουν ήδη αναγνωρίσει την Παλαιστινιακή Αρχή ως 'κράτος' , με σύνορά του αυτά που ίσχυαν πριν τον αραβοϊσραηλινό Πόλεμο του 1967. Όπως γίνεται γνωστό από τα παλαιστινιακά ΜΜΕ, η συντριπτική πλειοψηφία αυτών των χωρών θα υπερψηφίσει την πρόταση ή -στην χειρότερη περίπτωση-  μια μερίδα από αυτές θα απέχει.

Οι χώρες-μέλη της ΕΕ δείχνουν να είναι διχασμένες ως προς την γραμμή που θα κρατήσουν. Ο συμπολιτευόμενος ισραηλινός Τύπος κάνει λόγο για 12 έως 15 ευρωπαϊκές χώρες που πρόκειται να ψηφίσουν υπέρ της παλαιστινιακής πρότασης, με βασικό πυρήνα τις μισές από αυτές. Συγκεκριμένα, εκτιμάται ότι οι χώρες-μέλη της ΕΕ που θα ψηφίσουν υπέρ της παλαιστινιακής πρότασης είναι η Μάλτα, η Ιρλανδία, η Πορτογαλία, το Λουξεμβούργο, η Σουηδία, το Βέλγιο και κατά πάσα πιθανότητα και η Γαλλία, ενώ η Βρετανία και η Ιταλία δείχνουν να προσανατολίζονται στην αποχή, χωρίς αυτό να είναι απολύτως βέβαιο. Ερωτηματικό επίσης υπάρχει στο εάν και κατά πόσον η Ισπανία θα ψηφίσει υπέρ των παλαιστινίων, ύστερα μάλιστα από την άνοδο των αυτονομιστικών κομμάτων της Καταλωνίας, ενώ από πλευράς Ελλάδας και Κύπρου, που προεδρεύει στην ΕΕ αυτή την περίοδο, τηρείται σιγή ιχθύος.

Η θετική ψήφος των αραβικών κρατών είναι δεδομένη, ενώ την ίδια στιγμή πιέσεις δέχονται οι μουσουλμανικές χώρες, με χαρακτηριστικότερες τις περιπτώσεις της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης και του Καμερούν, που φέρεται να έχουν προειδοποιηθεί παρασκηνιακά ότι εάν δεν συνταχθούν με την παλαιστινιακή γραμμή, τότε θα χάσουν την ιδιότητα του κράτους-παρατηρητή στον Οργανισμό Ισλαμικής Συνδιασκέψεως.

Παράλληλα, η Νότιος Αφρική έχει επιδοθεί σε διπλωματικές επαφές υπέρ της Παλαιστινιακής Αρχής σε χώρες της Αφρικής, μεγάλο τμήμα των οποίων κατά το παρελθόν είχαν κρατήσει κατά καιρούς φιλοϊσραηλινή στάση.

Δεδομένου ότι σύμφωνα με ισραηλινές πηγές  στην αντίπερα όχθη θα σταθούν οι ΗΠΑ, ο Καναδάς, η Τσεχία, η Γερμανία και ενδεχομένως η Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, γίνεται σαφές ότι η ψηφοφορία της ερχόμενης Πέμπτης θα αποτελέσει μία καθαρή διπλωματική νίκη της Παλαιστινιακής Αρχής – εκτός εάν την τελευταία στιγμή αποδώσουν τυχόν αμερικανικές πιέσεις και υιοθετηθεί συμβιβαστικό κείμενο, γεγονός το οποίο δεν αποκλείεται να σημάνει και την αρχή του τέλος της πολιτικής καριέρας του σημερινού παλαιστινίου Προέδρου.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν πάντως τα ανάμικτα μηνύματα που ακούγονται από την πολιτική ηγεσία της Χαμάς. Κατ' αρχάς, η Γάζα επίσημα χαιρετίζει την διπλωματική πρωτοβουλία της Παλαιστινιακής Αρχής. Ο κύριος διαπραγματευτής της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός από πλευράς Χαμάς, Χάλεντ Μάσαλ, με δήλωσή του στα αιγυπτιακά ΜΜΕ ευχήθηκε να υπερψηφισθεί η παλαιστινιακή πρόταση.

Δεν έλειψαν όμως και δηλώσεις δελφίνων στο εσωτερικό της Χαμάς, που χαρακτήρισαν την κίνηση του Αμπού Μάζεν – ούτε λίγο, ούτε πολύ- ως προδοτική, θεωρώντας ότι με αυτήν του την πρόταση στην ουσία "ξεπουλούν την Παλαιστίνη, η οποία εκτείνεται από τον ποταμό Ιορδάνη έως τη Μεσόγειο". Δηλώσεις που προοικονομούν περαιτέρω κορύφωση του πολέμου εντυπώσεων ανάμεσα στη Φατάχ και τη Χαμάς την επαύριον της ψηφοφορίας.    

Με δεδομένο ότι το πιθανότερο είναι πως η ψηφοφορία της ερχόμενης Πέμπτης θα φέρει διπλωματικά κέρδη στην Παλαιστινιακή Αρχή, η ισραηλινή διπλωματία προβληματίζεται για την τακτική που θα ακολουθηθεί την επομένη της 29^ης Νοεμβρίου. Σύμφωνα με τον φιλοκυβερνητικό ισραηλινό Τύπο, στο ισραηλινό Υπουργείο Εξωτερικών δεν έχει αποφασισθεί ακόμα ποια γραμμή θα ακολουθηθεί. Από τη μια πλευρά, ο ισραηλινός ΥΠΕΞ Αβίγκντορ Λίμπερμαν στηρίζει σκληρή γραμμή έναντι της Παλαιστινιακής Αρχής, ανακοινώνοντας ότι οι συμφωνίες του Όσλο παύουν να ισχύουν, αποδεχόμενος ακόμα και το ενδεχόμενο της κατάρρευσης τους καθεστώτος Αμπού Μάζεν. Από την άλλη, η θέση του Πρωθυπουργού και μεγάλου αριθμού υπουργών είναι πολύ πιο συγκρατημένη, σύμφωνα με την οποία το Ισραήλ θα πρέπει να περιμένει ποιο θα είναι το επόμενο βήμα που θα επιλέξει η Ραμάλα, και μόνο τότε να αναληφθεί δράση – πιθανότατα μετά τις επικείμενες εκλογές του Ιανουαρίου. Δεν αποκλείεται να επικρατήσει και η ενδιάμεση τάση, που θεωρεί αποτελεσματικότερη την δέσμευση των κονδυλίων που προορίζονται για την Παλαιστινιακή Αρχή – με αποτέλεσμα την διατήρηση της παρούσας ασφυκτικής οικονομικής κατάστασης που αντιμετωπίζει εδώ και πολύ καιρό η παλαιστινιακή διοικητική μηχανή της Δυτικής Όχθης.

Σε γενικές γραμμές πάντως, η παρούσα κυβέρνηση του Ισραήλ δείχνει αρκετά μουδιασμένη, τόσο λόγω της πρόσφατης κατάπαυσης του πυρός όσο και της έναρξης της προεκλογικής περιόδου που δεν αφήνει περιθώρια πολλαπλών ελιγμών. 

Δεν λείπουν και οι εκτιμήσεις των ισραηλινών πολιτικών αναλυτών που συνιστούν ψυχραιμία, υπό τον φόβο ενίσχυσης της Χαμάς στη Δυτική Όχθη και την δημιουργία 'δεύτερου πολεμικού σκηνικού' ανάλογου με αυτό που βιώνει χρόνια τώρα ο νότος της χώρας. 

Το σενάριο μίας επικράτησης της Χαμάς στην Δυτική Όχθη σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να απορρίπτεται. Σε αυτόν ακριβώς τον φόβο στηρίζεται η πλειοψηφία των πραγματιστών ισραηλινών αναλυτών που υποστηρίζουν ότι η διατήρηση μίας μετριοπαθούς Παλαιστινιακής Αρχής υπό την παρούσα διακυβέρνησή της σίγουρα είναι προς το συμφέρον του Ισραήλ, υπενθυμίζοντας χαρακτηριστικά ότι "δεν είναι ευφυές να εξευτελίζεις έναν ήδη αδύναμο αντίπαλο", όσο και αν μια τέτοια προοπτική θα απέφερε πιθανώς μια άνετη νίκη στις ισραηλινές εκλογές του προσεχούς Ιανουαρίου, ικανοποιώντας πρόσκαιρα το λαϊκό αίσθημα..

  

η "νέα" και η "παλιά" Αίγυπτος : ομοιότητες και διαφορές

Η άνοδος των Αδελφών Μουσουλμάνων στην Αίγυπτο, ως αποτέλεσμα του κύματος των αλυσιδωτών καθεστωτικών αλλαγών στις αραβικές χώρες, προκάλεσε το ενδιαφέρον αλλά και τον προβληματισμό των πολιτικών αναλυτών για το τι μέλλει γενέσθαι σε αυτήν την σημαντική από πολλές απόψεις χώρα της Μέση Ανατολής. Η αναντικατάστατη γεωπολιτική της θέση, η ειδική της σχέση με τη Δύση και το Ισραήλ αλλά και η παραδοσιακά μεγάλη επιρροή της σε όλο τον αραβικό κόσμο, καθιστά την Αίγυπτο σημαντικό παίκτη στο περιφερειακό σύστημα, ιδιαίτερα ύστερα από τον ειδικό ρόλο που απέκτησε με την υπογραφή της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς. 

Οι διαδηλώσεις της Πλατείας Ταχρίρ, μιας πλατείας-σύμβολο πλέον για τους απανταχού Άραβες, σήμαναν το οριστικό τέλος του καθεστώτος Χόσνι Μουμπάρακ, που αποτέλεσε πιστή συνέχεια των επιλογών του προκατόχου του Ανουάρ Σαντάτ. Ένα καθεστώς που αποδόμησε οριστικά το νασερικό δόγμα περί παναραβισμού και κάνοντας στροφή 180 μοιρών στην εξωτερική της πολιτική, στράφηκε σταθερά προς τη Δύση και στις περιφερειακές επιδιώξεις της Ουάσιγκτον. Έτσι, από τα τέλη της δεκαετίας του '70 μέχρι σήμερα, η Αίγυπτος αποτελούσε την ήρεμη γέφυρα ανάμεσα στη Δύση και στον αραβικό κόσμο, επωφελούμενη των χειρισμών των ΗΠΑ στην περιοχή και διατηρώντας μία ψυχρή πλην όμως σταθερή ειρήνη με το Ισραήλ, ενώ παράλληλα κατάφερε να μην αμφισβητηθεί από κανένα άλλο αραβικό κράτος.

Η προσκόλληση του Καΐρου στη Δύση προσέδωσε στον Χόσνι Μουμπάρακ το ρόλο του μεσολαβητή στις πολλαπλές κρίσεις που γνώρισε η περιοχή καθ' όλη τη διάρκεια της θητείας του, καθιστώντας το αιγυπτιακό θέρετρο Σαρμ Αλ-Σέιχ του Σινά ως το σύνηθες σημείο όπου τα αντιμαχόμενα μέρη "έσβηναν τη φωτιά", εφαρμόζοντας κατά γράμμα τις αμερικανικές επιλογές και επιβεβαιώνοντας το αυτονόητο : η Αίγυπτος θα ανήκε πάντοτε στη Δύση και πουθενά αλλού.

Η σχετικά σύντομη μεταβατική περίοδος των στρατηγών, που διαδέχθηκε τα δραματικά γεγονότα της Πλατείας Ταχρίρ, έφερε μαζί της μία ιδιαίτερα σημαντική μεταβατική περίοδο στην αιγυπτιακή εξωτερική πολιτική, η οποία πλέον θα έπρεπε να λαμβάνει υπ' όψιν της – ή έστω να δίνει την εντύπωση ότι σέβεται και υπολογίζει την κοινή γνώμη της χώρας. Εκείνη την περίοδο άρχισαν να ακούγονται αντικρουόμενες πληροφορίες για το εάν και κατά πόσον η διάδοχη πολιτική κατάσταση στη χώρα θα ακολουθούσε την φιλοδυτική επιλογή Μουμπάρακ, εάν και κατά πόσον η νέα Αίγυπτος θα συνέχισε να σέβεται τη συνθήκη ειρήνης με το Ισραήλ, εάν και κατά πόσον θα ακολουθούσε τον "σωστό" ή τον "λάθος" πόλο στο περιφερειακό γίγνεσθαι, με άμεσες συνέπειες αποσταθεροποίησης στην περιοχή.

Οι στρατηγοί κατάφεραν να συγκρατήσουν όσο ήταν δυνατόν την κοινωνική συνοχή στο εσωτερικό της χώρας, φάνηκαν ιδιαίτερα εσωστρεφείς ως προς τις περιφερειακές τους επιλογές, ικανοποίησαν το λαϊκό αίσθημα με αντιισραηλινές κορώνες που είχαν πολλά χρόνια να ακουστούν τόσο έντονα στα τοπικά ΜΜΕ. Και ενόσω τα αντιδυτικά μηνύματα πλήθαιναν ανησυχητικά, η συνειδητοποίηση ότι η αιγυπτιακή κρατική και – κυρίως- στρατιωτική μηχανή δεν ελέγχει πλήρως τις ένοπλες ανταρτικές ομάδες στο Σινά, η μεταβατική ηγεσία των στρατηγών αποφάσισε ότι έπρεπε να αναλάβει δράση άμεσα, αντιλαμβανόμενη ίσως ότι είτε ήταν πολύ αργά είτε πολύ νωρίς για την Αίγυπτο να αλλάξει στρατόπεδο.

Η διακυβέρνηση στρατηγών θα χρωματισθεί από τις εκτεταμένες στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Χερσόνησο του Σινά κατά των παλαιστινιακών ανταρτικών ομάδων, οι οποίες σε συνεργασία αφ'ενός με ανάλογες περιθωριακές ισλαμιστικές ομάδες που δρούσαν στη Γάζα κατά της Χαμάς και αφ'ετέρου με τις ντόπιες φυλές Βεδουίνων, έτειναν να καταστήσουν την ευαίσθητη αιγυπτοϊσραηλινή μεθόριο σε πεδίο επιθέσεων τόσο κατά του Ισραήλ όσο και ενδεχομένως κατά του καθεστώτος της Χαμάς στη Γάζα. Η μη καταστολή ενός τέτοιου φαινομένου αργά ή γρήγορα θα ενέπλεκε το Ισραήλ και την Αίγυπτο σε στρατιωτική αναμέτρηση, με αποτέλεσμα ο βασικός άξονας ειρήνης στην περιοχή να καταρρεύσει διακυβεύοντας τα δυτικά συμφέροντα στην Μέση Ανατολή.

Το καλοκαίρι του 2011 η επί δεκαετίες ήρεμη μεθόριος Ισραήλ – Αιγύπτου τράβηξε το ενδιαφέρον των στρατιωτικών επιτελείων των δύο χωρών, ύστερα από την άριστα σχεδιασμένη ένοπλη ενέδρα που έστησαν μαχητές της Ισλαμικής Τζιχάντ κατά ισραηλινών υπεραστικών λεωφορείων και ΙΧ, με αποτέλεσμα τον θάνατο και τον τραυματισμό ισραηλινών πολιτών. Η Χαμάς εξέπληξε με την μετριοπαθή της στάση και την άμεση διάψευση οποιασδήποτε εμπλοκής της στο συμβάν, δίνοντας με τον τρόπο αυτό στο αιγυπτιακό στρατό το πράσινο φως να επιχειρήσει στη Χερσόνησο του Σινά, αφού με αυτόν τον τρόπο θα εξυπηρετούσε την εξουδετέρωση της Ισλαμικής Τζιχάντ που κέρδιζε τότε ολοένα και περισσότερο έδαφος στη Γάζα, θα καλλιεργούσε τις σχέσεις της με το νέο αιγυπτιακό καθεστώς αλλά και δεν θα διακόπτονταν οι μυστικές της συνομιλίες με το ίδιο το Ισραήλ που διεξάγονταν τότε για την απελευθέρωση του Γκιλάντ Σαλίτ.

Ο αιγυπτιακός στρατός, με την ανοχή της Χαμάς αφ' ενός και αφ'ετέρου με την αυτοσυγκράτηση που επέδειξε η ισραηλινή ηγεσία, απέδειξε ότι ήταν τελικά σε θέση να εκκαθαρίσει τους αντάρτικους παλαιστινιακούς πυρήνες που είχαν αναπτυχθεί στο Σινά, εκμεταλλευόμενοι την πολιτειακή αλλαγή στο Κάιρο και το γενικότερο επαναστατικό κλίμα που εξαπλωνόταν στον αραβικό κόσμο. Παρ'ολ'αυτά όμως, η τελική στάση της Αιγύπτου στο περιφερειακό γίγνεσθαι δεν ήταν ακόμα γνωστή. Οι στρατηγοί καθ΄όλη τη διάρκεια της διακυβέρνησής του ήταν πάρα πολύ προσεκτικοί ώστε με τις ενέργειές τους να μην προκαλέσουν το εύθραυστο πολιτικό κλίμα στο εσωτερικό της χώρας, αλλά και να μην δημιουργήσουν τετελεσμένα στις εξωτερικές σχέσεις της χώρας, τη στιγμή μάλιστα που ακόμα οι νέες πολιτειακές δομές της χώρας δεν είχαν καν σχηματοποιηθεί.

Οι πρόσφατες εκλογές στην Αίγυπτο έφεραν στην εξουσία τους Αδελφούς Μουσουλμάνους και τον Μωχάμεντ Μόρσι στο Προεδρικό Μέγαρο. Έφεραν μαζί τους όμως και τη στιγμή κατά την οποία η Αίγυπτος θα έπρεπε να καθορίσει ποια θα είναι η θέση της στην περιφερειακή σκακιέρα.

Αρχικά, η επίσημη μουσουλμανική ρητορική φαινόταν να ικανοποιεί την κοινή γνώμη και η μουσουλμανική μαντήλα άρχισε να γίνεται όλο και περισσότερο ανεκτή από την κρατική μηχανή. Από την άλλη, η αιγυπτιακή κυβέρνηση συνέχιζε να είναι πολύ προσεκτική για το πώς θα διαχειριστεί τις σχέσεις της με το Ισραήλ, τη στιγμή που στο εσωτερικό πλήθαιναν οι φωνές που απαιτούσαν την διακοπή των διπλωματικών σχέσεων με το εβραϊκό κράτος και την αμέριστη συμπαράσταση στον παλαιστινιακό λαό χωρίς περιστροφές, ακόμα και με ανάληψη ένοπλης δράσης. Ενώ η δίκη Μουμπάρακ για τις συμφωνίες που είχε υπογράψει με το Ισραήλ για τη διαχείριση του φυσικού αερίου βρισκόταν στο επίκεντρο της επικαιρότητας, η αμηχανία του νέου Προέδρου ήταν τόσο εμφανής για το πώς θα διαχειριστεί τις σχέσεις της χώρας του με το Ισραήλ, έως του σημείου να προσπαθήσει να αποκρύψει από την κοινή γνώμη της χώρας ότι αποδέχθηκε έστω και αυτό το εθιμοτυπικό συγχαρητήριο τηλεγράφημα για την εκλογή του από τον ισραηλινό Πρόεδρο Σιμόν Πέρες.

Η τελευταία στρατιωτική αναμέτρηση μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς ανάγκασε τελικά την 'νέα' Αίγυπτο να επιλέξει ξεκάθαρα ποια θα είναι η θέση της στην Μέση Ανατολή του 2012. Συνοπτικά, η Αίγυπτος κλήθηκε για δεύτερη φορά στη σύγχρονη Ιστορία της να επιλέξει ξεκάθαρα σε ποιόν περιφερειακό πόλο θέλει να ανήκει : Στον φιλοδυτικό/σουνιτικό πόλο (μαζί με την Τουρκία, την Ιορδανία, την Παλαιστινιακή Αρχή, τη Σαουδική Αραβία και τα Εμιράτα του Κόλπου) ή με τον σιιτικό/φιλοϊρανικό πόλο με το συριακό καθεστώς που παραπέει μέρα με τη μέρα, το απομονωμένο Ιράν και ενδεχομένως με τη Χαμάς και την Χεζμπολλάχ που χαρακτηρίζονται συλλήβδην από τη Δύση ως τρομοκρατικές οργανώσεις.

Οι επιλογές του Μωχάμαντ Μόρσι ήταν εξαιρετικά περιορισμένες, τελώντας υπό την ασφυκτική πίεση του Στέητ Ντηπάρτμεντ αλλά και των υπογραφών που είχαν τεθεί το 1979 στο Καμπ Ντέηβιντ, χάρη στις οποίες επεστράφη στην Αίγυπτο η Χερσόνησος του Σινά, χαρίζοντάς της παράλληλα γενναιόδωρη αμερικανική οικονομική βοήθεια και διπλωματική στήριξη. Παράλληλα, δεν θα πρέπει να αγνοηθεί το γεγονός ότι ο κίνδυνος ανάφλεξης του αντάρτικου στη Χερσόνησο του Σινά ήταν εξαιρετικά ορατός. Ένας μικρός αριθμός ρουκετών εκτοξεύθηκε κατά του Ισραήλ και από το Σινά – κάτι το οποίο αποσιωπήθηκε γρήγορα τόσο από τα αιγυπτιακά όσο και από τα ισραηλινά ΜΜΕ κατά τη διάρκεια της πρόσφατης πολεμικής αναμέτρησης Ισραήλ-Χαμάς. Τέλος, δεν ξεχάστηκε ποτέ το προηγούμενο της παρασκηνιακής συνεργασίας Αιγύπτου-Χαμάς κατά της ακραίας Ισλαμικής Τζιχάντ το καλοκαίρι του 2011, προτρέποντας ακόμα περισσότερο την Αίγυπτο να αναδεχθεί το ρόλο που ευχαρίστως ο πάλαι ποτε Πρόεδρος Μουμπάρακ θα αποδεχόταν σε ανάλογη περίπτωση : το ρόλο του εγγυητή και διαμεσολαβητή.

Η Αίγυπτος, είτε υπό την διακυβέρνηση Σαντάτ, είτε υπό την διακυβέρνηση Μουμπάρακ, είτε ακόμα και υπό την παρούσα διακυβέρνηση Μόρσι δείχνει να μην έχει την δυνατότητα να επιλέξει άλλη πορεία από αυτήν που της επιβάλει η γεωπολιτική της θέση. Κατά την επίσημη ανακοίνωση της επίτευξης συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός, για πρώτη φορά ακούστηκε η λέξη "Ισραήλ" από επίσημα αιγυπτιακά χείλη, γεγονός το οποίο σχολιάσθηκε ποικιλοτρόπως από ισραηλινούς δημοσιογράφους. Το Κάιρο βρέθηκε να είναι εγγυητής των πράξεων και των παραλείψεων της Χαμάς, έναν ρόλο δύσκολο, που όμως θα προσδώσει στο Κάιρο ξανά την αίγλη που είχε αποκτήσει το μακρινό εκείνο 1979, στο Καμπ Ντέηβιντ.

Δεδομένων όλων των ανωτέρω, ο Πρόεδρος Μωχάμαντ Μόρσι, ως ένας νέος Χόσνι Μουμπάρακ, λίγα εικοσιτετράωρα μετά την υπογραφή της συνθήκης κατάπαυσης του πυρός στη Γάζα υπό τις επιταγές της Δύσης, έσπευσε να συγκεντρώσει στο πρόσωπό του έκτακτες εξουσίες, προσπαθώντας να αποσοβήσει τις αναμενόμενες αντιδράσεις των πολιτικών του αντιπάλων αλλά και της έντονα αντιισραηλινής κοινής γνώμης, η οποία θα ανέμενε να δει ακόμα περισσότερες ρουκέτες και βομβιστικές επιθέσεις εντός του Ισραήλ. Και έτσι, η νέα αιγυπτιακή ηγεσία, και δη αυτή των Αδελφών Μουσουλμάνων δηλώνει έτοιμη να αντιμετωπίσει δυναμικά μια νέα οργισμένη Πλατεία Ταχρίρ, η οποία με το πρόσχημα της συγκέντρωσης εξουσιών στο πρόσωπο του νέου Προέδρου, θα θελήσει να μεταβάλει τη θέση που εδώ και δεκαετίες τηρούσε η χώρα στο παγιωμένο πλέον περιφερειακό γίγνεσθαι.

Η λεγόμενη Αραβική Άνοιξη, όπως ενθουσιωδώς ονοματίσθηκε από την διεθνή αρθρογραφία αλλά και τα υπερενθουσιώδη κοινωνικά δίκτυα, αποδεικνύεται ακόμα μια φορά πως τελικά ήταν μία απλή αλλαγή ηγεσίας. Ένας εύσχημος τρόπος πολιτειακής απενοχοποίησης του πολιτικού Ισλάμ, το οποίο ύστερα από δεκαετίας απαγορεύσεων και περιορισμών, έπρεπε με κάποιον τρόπο και αυτό να γευτεί  τη χαρά της εξουσίας.

Από την άλλη πλευρά όμως, οι περιφερειακές γεωπολιτικές ισορροπίες της σημερινής Μέσης Ανατολής επιβάλλουν πραγματιστικές επιλογές, τις οποίες τα νέα ισλαμικά καθεστώτα που αναρριχήθηκαν και θα συνεχίσουν να αναρριχώνται στις αραβικές χώρες στο άμεσο μέλλον δεν θα έχουν την πολυτέλεια, ούτε τη δυνατότητα να αγνοήσουν.

Η Αίγυπτος, μία χώρα που έχει την τύχη αλλά και την ατυχία να κατέχει πολύ σημαντική γεωπολιτική και διπλωματική θέση –αλλά και σημαντικότατα κοιτάσματα φυσικού αερίου που ακόμα παραμένουν ανεκμετάλλευτα- , επέπρωτο να είναι ο 'δοκιμαστικός σωλήνας' του νέου μοντέλου διακυβέρνησης που λίγο έως πολύ θα βλέπουμε να εφαρμόζεται στην νέα πολιτική παναραβική πραγματικότητα : σε μία νέα αραβική τάξη πραγμάτων - Σε μία Αραβική Άνοιξη που δεν ήρθε ποτέ.

ο ενδοπαλαιστινιακός ακήρυχτος πόλεμος των εντυπώσεων

Παρά το ότι ο απολογισμός της τελευταίας στρατιωτικής αναμέτρησης Ισραήλ-Χαμάς όσον αφορά την εξουδετέρωση στρατηγικών στόχων κλίνει σαφώς υπέρ της οργανωμένης ισραηλινής πολεμικής μηχανής, αναμφισβήτητα τα κέρδη της Χαμάς τόσο έναντι του Ισραήλ όσο και έναντι των αντίπαλων ένοπλων ομάδων εντός της Γάζας είναι κατά πολύ περισσότερα.

Δεν θα πρέπει να αποτελεί έκπληξη ότι η ισραηλινή πολεμική αεροπορία θα έπληττε υπερπολλαπλάσιους στρατιωτικούς και διοικητικούς στόχους στη λεπτομερώς χαρτογραφημένη Γάζα. Αντιθέτως, έκπληξη αποτέλεσε ότι η Χαμάς κατάφερε και εκτόξευσε ρουκέτες ιρανικής τεχνολογίας όχι μόνο προς το Τελ Αβίβ, την πόλη-σύμβολο της ισραηλινής ευδαιμονίας, αλλά και προς την ίδια της Ιερουσαλήμ, η οποία τόσο λόγω της θρησκευτικής της σπουδαιότητας αλλά και του μαζικού παλαιστινιακού μουσουλμανικού πληθυσμού της, μέχρι τώρα ήταν σταθερά έξω από το πολεμικό σκηνικό του παρελθόντος. Έκπληξη επίσης αποτέλεσε και το πρελούδιο του οκταήμερου πολέμου Ισραήλ-Χαμάς : η ανατίναξη αστικού λεωφορείου στο κέντρο του Τελ Αβίβ, γεγονός που έφερε στο προσκήνιο μακρινές μνήμες της δεκαετίας του '90. 

Το συμπέρασμα που κανείς δεν μπορεί να αγνοήσει ύστερα από 8 μέρες και νύχτες πολεμικών επιχειρήσεων, συνοψίζεται ως εξής : Λίγους μήνες πριν θα ήταν αδιανόητο για τον μέσο ισραηλινό πολίτη να ακουστούν σειρήνες στο Τελ Αβίβ και στην Ιερουσαλήμ και να ανοίξουν ξανά τα καταφύγια, που για δεκαετίες τώρα παρέμεναν ερμητικά κλειστά. Και η Χαμάς διέψευσε τις προβλέψεις.

Και ενώ τα ποσοστά δημοφιλίας του ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου γνωρίζουν κατακόρυφη πτώση ύστερα από την εφαρμογή της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός, παρά τον εντυπωσιακό μεγάλο αριθμό στόχων που επλήγησαν στη Γάζα, τις εντυπώσεις κερδίζει σταθερά η Χαμάς όχι μόνο στα άρθρα των πολιτικών αναλυτών του εξωτερικού αλλά και στις σελίδες των ισραηλινών εφημερίδων, αλλά κυρίως στην παλαιστινιακή κοινή γνώμη εντός και εκτός Γάζας. 

Μετά το όργιο παραπληροφόρησης του παλαιστινιακού πληθυσμού, ο οποίος λίγες μέρες πριν έβγαινε στους δρόμους για να πανηγυρίσει ότι οι ρουκέτες της Χαμάς είχαν δήθεν κάψει μέχρι την ίδια την Κνέσσετ, το ισραηλινό κοινοβούλιο στην καρδιά της Ιερουσαλήμ – γεγονός το οποίο ουδέποτε συνέβη-, πράγματι η Χαμάς και οι υποστηρικτές της έχουν λόγους να πανηγυρίζουν παρά τις μεγάλες υλικές και ανθρώπινες απώλειες.

Αμέσως μετά την ανανέωση της προεδρικής θητείας του Αμερικανού Προέδρου Μπαράκ Ομπάμα και ενώ φημολογείτο έντονα ότι πλέον η Συρία και το Ιράν θα βρίσκονταν στο στόχαστρο των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή, η Χαμάς αποφάσισε να υπενθυμίσει την παρουσία της στο περιφερειακό σκηνικό, προσφέροντας αφ'ενός στο Ιράν τον αντιπερισπασμό που επιθυμούσε, αφ' ετέρου επιδιώκοντας να κερδίσει έδαφος στο εσωτερικό της Λωρίδας της Γάζας έναντι άλλων παλαιστινιακών ένοπλων ομάδων, με κυριότερη την Ισλαμική Τζιχάντ που ολοένα αύξανε την επιρροή της λόγω της δυσαρέσκειας του τοπικού πληθυσμού, που βιώνει χρόνια τώρα την πολιτική στασιμότητα και την απομόνωση της Γάζας, για την οποία φέρει σημαντικές ευθύνες και η ηγεσία της Χαμάς. Η σύγκριση του επιπέδου ζωής που έχουν οι ομοεθνείς τους στη Δυτική Όχθη που διοικείται από την μετριοπαθή Φατάχ του Αμπού Μάζεν, συνέτεινε στο να θελήσει η Χαμάς να δώσει στον εαυτό της ένα δυνατό υπαρξιακό άλλοθι, που θα έπειθε τους κατοίκους της Γάζας ότι – παρά τις δυσκολίες και παρά το ότι η καθημερινότητα στη Ραμάλα είναι κατά πολύ καλύτερη- η Χαμάς μέρα με τη μέρα φέρεται να είναι η μόνη πατριωτική φωνή που απέμεινε για τον Παλαιστινιακό λαό.  

ο ηγέτης της Χαμάς Ισμαήλ Χανίγια
και ο Πρόεδρος της Παλαιστινιακής Αρχής Αμπού Μάζεν

Η Φατάχ από την πλευρά της παρακολούθησε αθόρυβα τις εξελίξεις στη Γάζα. Τα επίσημα παλαιστινιακά μέσα ενημέρωσης στη Ραμάλα και στις άλλες πόλεις που ελέγχει η Παλαιστινιακή Αρχή μετέδιδαν τα γεγονότα αποψιλωμένα από τις εθνικιστικές κορώνες της Χαμάς, αφήνοντας τον 'δρόμο' να μιλήσει μόνος του. Σημειώθηκαν διαδηλώσεις στη Δυτική Όχθη, οι οποίες έτυχαν σχεδόν μηδαμινής δημοσιογραφικής κάλυψης από πλευράς επίσημης παλαιστινιακής πλευράς.

Οι εντυπώσεις που κέρδισε η Χαμάς με την κατάπαυση του πυρός προβληματίζουν έντονα την επίσημη Παλαιστινιακή Αρχή, έως του σημείου να είναι δύσκολο πια να κρυφτεί η δυσαρέσκεια της 'ενδοτικής' Φατάχ έναντι της σκληροπυρηνικής Χαμάς "που κατάφερε να αναγκάσει την κυβέρνηση Νετανιάχου να μην δώσει το πράσινο φως στον ισραηλινό στρατό να ανακαταλάβει τη Γάζα" – κι ας είχε φωνάξει 30.000 εφέδρους έτοιμους να μπουν και να επαναλάβουν ό,τι είχε συμβεί τέσσερα χρόνια πριν.

Στο φύλλο της 22/11, η έγκυρη ισραηλινή εφημερίδα Χα'Άρετς, δημοσιεύει ρεπορτάζ που βασίσθηκε σε αναφορά που φέρεται πως απέστειλε ισραηλινός διπλωμάτης που υπηρετεί σε σημαντική διεθνή πρωτεύουσα, βάσει της οποίας παλαιστίνιος ομόλογός του και εκπρόσωπος της Παλαιστινιακής Αρχής στην ίδια πόλη εκφράζει την αγανάκτησή του έναντι της Χαμάς και των τακτικών της. Τακτικές που στην ουσία εκθέτουν τη Φατάχ και την αποδυναμώνουν τόσο διπλωματικά διεθνώς όσο και στα μάτια της παλαιστινιακής κοινής γνώμης στις πόλεις της Δυτικής Όχθης. Ο παλαιστίνιος διπλωμάτης ούτε λίγο ούτε πολύ φέρεται να είπε ότι εάν ο ισραηλινός στρατός πραγματοποιήσει χερσαία εισβολή στη Γάζα, δεν πρέπει να κάνει 'μισές δουλειές'. "Ο Ισμαήλ Χανίγιε και ο Μαχμούντ Αλ-Ζαχάρ να μείνουν μόνο με τα σώβρακά τους", φέρεται να είπε επί λέξει ο παλαιστίνιος διπλωμάτης αναφερόμενος στους ηγέτες της Χαμάς. "Αλλιώς δεν έχει κανένα νόημα να γίνει χερσαία επιχείρηση."

Εάν αναλογιστεί κανείς ότι μια τέτοια φράση ειπώθηκε την περασμένη Δευτέρα, όταν τα ισραηλινά μαχητικά σφυροκοπούσαν παλαιστινιακούς στόχους και παράλληλα η Χαμάς έστελνε ρουκέτες στο Τελ Αβίβ, γίνεται αντιληπτό ότι το χάσμα Χαμάς-Φατάχ έχει μπει πλέον σε μια νέα, απίστευτη τροχιά.

Μέσα σε ένα τέτοιο κλίμα ενδοπαλαιστινιακής πόλωσης γίνεται αντιληπτή η πρόθεση του Προέδρου της Παλαιστινιακής Αρχής Αμπού Μάζεν να φέρει ξανά στο προσκήνιο το αίτημά του για τη διεθνή αναγνώριση ανεξάρτητου Παλαιστινιακού Κράτους.

Όπως είχε ανακοινωθεί λίγες μέρες πριν τις εχθροπραξίες Ισραήλ-Χαμάς, ο Πρόεδρος Αμπού Μάζεν επέλεξε τη συμβολική μέρα της 29^ης Νοεμβρίου 2012 για να ζητήσει εκ νέου από τον ΟΗΕ να αποφασίσει να αναγνωρίσει την παλαιστινιακή ανεξαρτησία, θέλοντας να ανακαλέσει στη μνήμη της διεθνούς διπλωματίας την 29^η Νοεμβρίου 1947, ημέρα κατά την οποία η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ αποφάσισε τη δημιουργία δύο κρατών στην Παλαιστίνη, ένα εβραϊκό και ένα αραβικό. Αυτή η συμβολική κίνηση έρχεται να προσδώσει στην Παλαιστινιακή Αρχή το άλλοθι που τόσο πολύ χρειάζεται : το άλλοθι της ίδιας της ύπαρξής της, εκμεταλλευόμενη τη δυνατότητά της να εκφέρει λόγο στα διεθνή fora, ως "η μόνη νόμιμη εκπρόσωπος του παλαιστινιακού λαού".

Από την άλλη, η σημερινή Παλαιστινιακή Αρχή πολύ λίγα έχει τη δυνατότητα να προσφέρει στην πράξη, με ένα εξωτερικό χρέος τεράστιο, με δημοσίους υπαλλήλους που έχουν να πληρωθούν μήνες και με μία οικονομία που εξαρτάται εξ ολοκλήρου από το Ισραήλ, την Ευρωπαϊκή Ένωση, τις ΗΠΑ, τους διεθνείς δανειστές και τις δυτικές ανθρωπιστικές οργανώσεις. Από την άλλη πλευρά, η ισραηλινή κυβέρνηση δεν έχει κανέναν λόγο να δείξει περαιτέρω διαλλακτικότητα σε περίοδο προεκλογική και βέβαια ύστερα από μία κατάπαυση πυρός, που κανένα όφελος δεν προσέφερε στον κυβερνώντα πολιτικό σχηματισμό. Υπ' αυτές τις ζοφερές γι' αυτήν συνθήκες, μία ακόμα απόπειρα κινητοποίησης της διεθνούς κοινότητας εκ μέρους της Παλαιστινιακής Αρχής, και μάλιστα σε επίπεδο ΟΗΕ, το πιθανότερο είναι να πέσει ακόμα μια φορά στο κενό, δίνοντας παράλληλα ακόμα μια ευκαιρία στη Χαμάς να ενδυναμώσει και πάλι το γόητρό της, αυτή τη φορά χωρίς να χρειαστεί να ρίξει ούτε μία ρουκέτα..  

εκεχειρία - à la carte

Αν και οι εικόνες από τις εξελίξεις των τελευταίων τεσσάρων ημερών στο νότιο Ισραήλ και στη Λωρίδα της Γάζας έδειχναν να αποτελούν πιστή επανάληψη των γεγονότων του χειμώνα του 2008/2009, αυτή τη φορά οι ιδιαίτερες συνθήκες που οδήγησαν στις τελευταίες ρίψεις ρουκετών και στις στρατιωτικές επιχειρήσεις, αποκαλύπτουν μία άκρως ενδιαφέρουσα νέα πραγματικότητα. 

Ακόμα και αυτή η εύθραυστη εκεχειρία που επετεύχθη πριν μόλις λίγες ώρες και -κυρίως- ο τρόπος επίτευξής της, μάς δίνουν μία πρώτη εικόνα των νέων ισορροπιών που σιγά σιγά αρχίζουν να διαμορφώνονται στο τρίγωνο Ιερουσαλήμ-Γάζας-Καΐρου, μετά την κατάρευση του καθεστώτος Μπουμπάρακ.

Η διατάραξη της ομαλής γειτονίας στα σύνορα Αιγύπτου-Ισραήλ για πρώτη φορά μετά την υπογραφή της Συνθήκης του Καμπ Ντέηβιντ τον Σεπτέμβριο του 1978 , δείχνει ότι στη Μέση Ανατολή του 2011 τίποτα δεν είναι δεδομένο. 

Η συνοριακή γραμμή που χωρίζει την ισραηλινή από την αιγυπτιακή επικράτεια χωρίζοντας την έρημο της Νέγκεβ από την έρημο του Σινά, από το '78 μέχρι τώρα δεν αποτελούσε προτεραιότητα για το αμυντικό δόγμα των ισραηλινών και των αιγυπτίων, αφού δεν δημιουργήθηκε εκεί καμμία σημαντική εστία έντασης που θα απειλούσε την στρατηγικής σημασίας ειρήνη ανάμεσα στις δύο χώρες. Παρά το ότι αυτή η μεθόριος τα τελευταία χρόνια αποτελεί δίοδο οικονομικών μεταναστών από το Σουδάν προς το Ισραήλ, αλλά και δίοδο λαθρεμπορίου και εμπορίου ναρκωτικών μεταξύ των φυλών των βεδουίνων που διαβιούν στο Σινά και στην έρημο Νέγκεβ -από το 1978 μέχρι και την περασμένη Πέμπτη δεν σημειώθηκε κανένα γεγονός που θα απειλούσε τις διπλωματικές σχέσεις των δύο χωρών, πολλώ μάλλον την ειρήνη στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής.

Εγγύηση γι'αυτό ήταν η παρουσία του Προέδρου Χόσνι Μουμπάρακ, όπως επίσης και η αμερικανική 'αρχιτεκτονική ειρήνης' που συνέδεσε το Κάιρο και την Ιερουσαλήμ με 'δεσμά ειρήνης'. Μίας ειρήνης όχι ιδιαίτερα εγκάρδιας, αλλά αδιαμφισβήτητα υπαρκτής. Έτσι, οι δύο χώρες είχαν ως κοινό σύνορο δύο παράλληλες λεωφόρους που διέσχιζαν την άλλοτε ενιαία έρημο, με διάσπαρτα μεμονωμένα φυλάκια, που σχεδόν ποτέ δεν απασχόλησαν την διεθνή επικαιρότητα. Την σιωπή της ερήμου διέκοπταν τα τουριστικά λεωφορεία από και προς το Εϊλάτ και βέβαια οι.. καμήλες, που δεν γνωρίζουν σύνορα.    

Μετά το τέλος της στρατιωτικής επιχείρησης "Χυτό Μολύβι" τον χειμώνα του 2009, και παρά τις απεγνωσμένες προσπάθειες του Προέδρου Μουμπάρακ να μην αναμιχθεί η Αίγυπτος στη διαμάχη Ισραήλ-Χαμάς, το φυλάκιο της Ράφα άνοιξε, δίνοντας τη δυνατότητα στους Παλαιστινίους να μπορούν να προμηθεύονται τρόφιμα, αγαθά και υπηρεσίες από το κοντινό λιμάνι του Ελ-Αρίς, το διοικητικό κέντρο της αιγυπτιακής Χερσονήσου. Παράλληλα όμως, ένοπλοι ισλαμικοί παλαιστινιακοί πηρύνες που αντιπολιτεύονταν το καθεστώς της Χαμάς, εγκατέλειψαν τις βάσεις τους στη Γάζα βρίσκοντας καταφύγιο στην αχανή και δυσπρόσιτη έρημο του Σινά. Τον Απρίλιο του 2010 μάλιστα, σε μία ένδειξη δύναμης έναντι του Ισραήλ, η "Ισλαμική Τζιχάντ" έπληξε με πυραύλους Κατιούσα την ευρύτερη περιοχή του ισραηλινού θερέτρου Εϊλάτ -πλήττοντας κατά λάθος και την γειτονική ιορδανική πόλη Άκαμπα.

Η Χερσόνησος του Σινά ήταν πλέον φανερό ότι είχε πάψει να αποτελεί όαση ηρεμίας για τους πολυπληθείς ισραηλινούς τουρίστες που το επισκέπτονταν κατά κόρον τις προηγούμενες δεκαετίες. Από την άλλη όμως, η αιγυπτιακή στρατιωτική και πολιτική ηγεσία αφ'ενός έδειχνε να μην έχει την δυνατότητα να ελέγξει αποτελεσματικά ούτε την διέλευση όπλων και παλαιστινίων ανταρτών από τη Γάζα προς την επικράτειά της, αφ'ετέρου ο έλεγχος του Σινά αποτελούσε για την αιγυπτιακή κρατική μηχανή μία μεγάλη πρόκληση, μία επιχείρηση ανέφικτη.

Η νέα αιγυπτιακή ηγεσία, διαδεχόμενη το καθεστώς Μουμπάρακ, κληρονόμησε και το πρόβλημα των αντάρτικων παλαιστινιακών πηρύνων στο Σινά, που πλέον είχαν ήδη καλλιεργήσει σχέσεις συνεργασίας με τις τοπικές φυλές βεδουίνων -τους μόνιμους κατοίκους της αχανούς χερσονήσου. Από την άλλη, και υπό την πίεση της κοινής γνώμης, η νέα αιγυπτιακή ηγεσία δεν θα μπορούσε ποτέ να σταματήσει την ελεύθερη διακίνηση ανθρώπων, προϊόντων και υπηρεσιών από και προς τη Λωρίδα της Γάζας, επιδεινώνοντας το επίπεδο ζωής των κατοίκων της. Η διατήρηση της συνθήκης ειρήνης με το Ισραήλ όμως, αποτελεί και την προϋπόθεση των εγγυήσεων της Δύσης για την διατήρηση της νέας μετά-Μουμπάρακ εποχής -γεγονός το οποίο η νέα αιγυπτιακή ηγεσία δεν μπορεί και δεν επιθυμεί να αγνοήσει..

Τα σημάδια της αναρχίας στη Χερσόνησο του Σινά δεν άργησαν να φανούν. Τους τελευταίους μήνες οι αγωγοί μεταφοράς αιγυπτιακού φυσικού αερίου προς το Ισραήλ έπεσαν θύματα δολιοφθοράς από τους παλαιστινιακούς αντάρτικους πηρύνες, ενώ παράλληλα πλήθυναν οι πληροφορίες για πιθανές τρομοκρατικές επιθέσεις σε τουριστικά θέρετρα του Σινά, γεγονός που απομάκρυνε τους ισραηλινούς τουρίστες από τα αιγυπτιακά ξενοδοχεία της περιοχής αλλά και την πολύτιμη γαι τη χώρα εισροή συναλλάγματος. 

Στις αρχές της περασμένης εβδομάδας ο αιγυπτιακός στρατός αποφάσισε να αναλάβει δράση στη Χερσόνησο του Σινά με την εισροή μεγάλης δύναμης στρατού, με σκοπό να 'καθαρίσει' την αχανή αυτή επαρχία της χώρας από τις ισλαμιστικές ένοπλες οργανώσεις των Παλαιστινίων της Γάζας. Ο εορτασμός του φετινού Ραμαζανίου ήταν η κατάλληλη ευκαιρία για να μην δοθεί ιδιαίτερη δημοσιότητα στο εσωτερικό της χώρας. Άλλωστε, όπως ακροθιγώς αναφέρθηκε στον ισραηλινό Τύπο προ ημερών, η αιγυπτιακή στρατιωτική επιχείρηση άρχισε κατόπιν ενημερώσεως του ισραηλινού στρατού -όπως προβλέπεται στις συμφωνίες του Καμπ Ντέηβιντ.

Η πρωτοφανής ως προς τον συντονισμό και την εκτέλεση ένοπλη επίθεση Παλαιστινίων καμικάζι κατά ισραηλινών λεωφορείων και ιδιωτικών οχημάτων της περασμένης Πέμπτης, είχε σκοπό αφ'ενός να επικαιροποιήσει τη δράση των παλαιστινίων ισλαμιστών για να καταδείξει στο εσωτερικό της Γάζας το αξιόμαχο των ένοπλων ομάδων που δεν ελέγχονται από την Χαμάς, αφ'ετέρου όμως να 'σπάσει' τη σιωπηρή συνεργασία μεταξύ του Ισραήλ και της νέας αιγυπτιακής ηγεσίας, όσον αφορά στις εκτεταμένες επιχειρήσεις του αιγυπτιακού στρατού σε όλο το μήκος και πλάτος της Χερσονήσου του Σινά.

Οι κινήσεις ακριβείας σε πολιτικό και διπλωματικό επίπεδο που ακολούθησαν μετά από το αιματηρό χτύπημα στη μεθόριο Ισραήλ-Αιγύπτου, είναι ενδεικτικές του νέου σκηνικού που σχηματοποιείται στην περιοχή ολοένα και περισσότερο. 

Η νέα αιγυπτιακή ηγεσία δεν μπορούσε να αγνοήσει το γεγονός του θανάτου των αιγυπτιακών στρατιωτών που έπεσαν θύματα του ισραηλινού στρατού κατά τη διάρκεια της επιχείρησης εξουδετέρωσης των παλαιστινίων ανταρτών, αμέσως μετά την τρομοκρατική επίθεση κατά των ισραηλινών λεωφορείων. Υπό το κράτος της οργής της αιγυπτιακής κοινής γνώμης που ζητούσε την άμεση διακοπή των διπλωματικών σχέσεων της χώρας με το Ισραήλ -αλλά και της συμβολικής κατάληψης του κτηρίου της ισραηλινής πρεσβείας στο Κάιρο το περασμένο Σάββατο από αιγύπτιους διαδηλωτές-, η κυβέρνηση του Καΐρου απείλησε ότι θα ανακαλέσει τον πρέσβη της από το Τελ Αβίβ και ζήτησε από την κυβέρνηση της Ιερουσαλήμ να ζητήσει επισήμως συγγνώμη για τον θάνατο των αιγυπτίων κληρωτών -ακολουθώντας το ανάλογο παράδειγμα της Τουρκίας. Παράλληλα όμως, ζήτησε από την Χαμάς να δείξει αυτοσυγκράτηση, τη στιγμή μάλιστα που συνεχιζόταν η αιγυπτιακή δαμεσολάβηση για την απελευθέρωση του ισραηλινού στρατιώτη Γκιλάντ Σαλίτ που κρατείται όμηρος στη Γάζα.
Εν τέλει, ο ισραηλινός στρατός, με ασυνήθιστα μακροσκελή του ανακοίνωση, εξέφρασε τη λύπη του για τον θάνατο των αιγυπτίων στρατιωτών, τόνισε τη σπουδαιότητα της διατήρησης της ειρήνης Ισραήλ-Αιγύπτου και τελικά συμφώνησε να δημιουργηθεί κοινή εξεταστική επιτροπή των στρατιωτικών αρχών των δύο χωρών για την εξέταση των ειδικότερων συνθηκών του αιματηρού συμβάντος. Το Κάιρο δεν ανακάλεσε τελικά τον πρεσβευτή του από το Τελ Αβίβ, διατήρησε τις επαφές του με την Χαμάς -παρά το ότι την ίδια στιγμή η ισραηλινή αεροπορία απαντούσε με κτυπήματα ακριβείας σε κάθε ρήψη ρουκετών της "Ισλαμικής Τζιχάντ" και των "Επιτροπών της Παλαιστινιακής Αντίστασης" που αντιπολιτεύονται την Χαμάς-. Τέλος, η Αίγυπτος κάλεσε τις αντιμαχόμενες πλευρές στη χθεσινή εκεχειρία.

Η Χαμάς από την πλευρά της, αυτή τη φορά πρωτοτύπησε και δεν ανταπάντησε στις ισραηλινές αεροπορικές επιθέσεις. Δεν ανέλαβε ευθύνη για την τρομοκρατική επίθεση της περασμένης Πέμπτης, καταδεικνύοντας εμμέσως πλην σαφώς την ύπαρξη πόλωσης στο εσωτερικό της Γάζας μεταξύ της καθεστώτος και των ένοπλων πηρύνων που δεν ελέγχονται από την Χαμάς.

Το Ισραήλ όπως ήταν αναμενόμενο, απάντησε στο ένοπλο κτύπημα και στις ρήψεις ρουκετών στις πόλεις του νότου της χώρας, με αεροπορικούς βομβαρδισμούς. Η πολιτική ηγεσία όμως απέφυγε να αφήσει την κατάσταση να εκτραχυνθεί -περιοριζόμενη σε κτυπήματα ακριβείας-, επειδή σε αντίθετη περίπτωση θα ανάγκαζε την νέα αιγυπτιακή ηγεσία να λάβει ξεκάθαρη αντιισραηλινή στάση, να αποσυρθεί από τη διαμεσολάβηση για την απελευθέρωση του Γκιλάντ Σαλίτ -με αποτέλεσμα να χαθεί ο μοναδικός δίαυλος έμμεσης επικοινωνίας με την Χαμάς, που μέχρι στιγμής ελέγχει διοικητικά και στρατιωτικά τη Λωρίδα της Γάζας. Επιπρόσθετα όμως, η ισραηλινή πολιτική ηγεσία δεν θα ήθελε σε καμμία περίπτωση να βρεθεί εν μέσω στρατιωτικών επιχειρήσεων με πιθανά θύματα άμαχους Παλαιστινίους, τη στιγμή που σε λίγες μόλις εβδομάδες από τώρα η Παλαιστινιακή Αρχή του Μαχμούντ Αμπάς θα ζητήσει την αναγνώριση ενός ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους στην Τακτική Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ.

Έτσι, η παρούσα εύθραυστη εκεχειρία που πρότεινε το Κάιρο επετεύχθη, ικανοποιώντας προς το παρών όλους τους εμπλεκόμενους :

Το Ισραήλ ανταπάντησε στο τρομοκρατικό κτύπημα που στοίχισε σε ανθρώπινες ζωές πολιτών του, με αεροπορικές επιδρομές που έπληξαν στόχους της "Ισλαμικής Τζιχάντ" και των "Επιτροπών της Παλαιστινιακής Αντίστασης", των φύο οργανώσεων δηλαδή που φέρονται να οργάνωσαν και να εκτέλεσαν το πολλαπλό τρομοκρατικό κτύπημα της 18ης Αυγούστου και τις ρήψεις ρουκετών στις πόλεις του Νοτίου Ισραήλ. Άνοιξε φανερό δίαυλο επικοινωνίας και συνεργασίας με την νέα αιγυπτιακή ηγεσία για πρώτη φορά μετά την κατάρρευση του καθεστώτος Μουμπάρακ. Δεν διέκοψε τον έμμεσο δίαυλο επικοινωνίας με την Χαμάς που συνεχίζει να κρατά όμηρο τον Γκιλάντ Σαλίτ. Απομάκρυνε τον κίνδυνο επανάληψης εκτεταμένων στρατιωτικών επιχειρήσεων και την πιθανότητα επανακατάληψης της Γάζας, γεγονός που θα δυσκόλευε εξαιρετικά κάθε βοηθητικό διπλωματικό ελιγμό εκ μέρους των ΗΠΑ κατά τη διπλωματική μάχη που πρόκειται να δοθεί τον ερχόμενο μήνα στην Τακτική Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, όσον αφορά στην πρόταση της Παλαιστινιακής Αρχής να αναγνωρισθεί ανεξάρτητο παλαιστινιακό κράτος με τα σύνορα που ίσχυαν πριν τον Πόλεμο του 1967.

Η νέα αιγυπτιακή ηγεσία έδωσε τις πρώτες δύσκολες εξετάσεις της μετά την κατάρρευση του καθεστώτος Μουμπάρακ σε περιφερειακό διπλωματικό και στρατιωτικό πεδίο. Ικανοποίησε το λαϊκό αίσθημα στο εσωτερικό της, χωρίς όμως να φθάσει στο σημείο να αναιρέσει τις συμμαχίες της με τις ΗΠΑ αλλά και με το Ισραήλ, γνωρίζοντας ότι κατι τέτοιο θα έθετε σε κίνδυνο τη δική της μακροημέρευση. Παράλληλα, κατάφερε να αποσπάσει την εν πολλοίς έμμεση συγγνώμη και θετική απόκριση των ισραηλινών για την από κοινού εξέταση των συνθηκών του αιματηρού συμβάντος στην ισραηλινοαιγυπτιακή μεθόριο -κάτι το οποίο η Τουρκία δεν κατάφερε στην περίπτωση του Μαβί Μάρμαρα-. Ισχυροποίησε τον δίαυλο επικοινωνίας που άνοιξε με την Χαμάς -τη στιγμή που επί εποχής Μουμπάρακ, στην ουσία τέτοιος δίαυλος δεν υπήρχε-. Δημιούργησε το υπόβαθρο να ανακτήσει την διαμεσολαβιτική της αίγλη στο Μεσανατολικό, ακολουθώντας πιστά τα βήματα του προκατόχου της -και νυν υπόδικου- πρώην Προέδρου Χόσνι Μουμπάρακ. Και, τέλος, θεωρείται μάλλον βέβαιο ότι η στρατιωτική επιχείρηση κατά των ισλαμιστικών ένοπλων ομάδων στην Χερσόνησο του Σινά, συνεχίζονται μακρυά από τους φακούς της δημοσιότητας.  

Η Χαμάς για πρώτη φορά από τότε που ανέλαβε τον έλεγχο της Λωρίδας της Γάζας, έδειξε αυτοσυγκράτηση και αποφάσισε να μην ακολουθήσει την τακτική της αυτοαπομόνωσης, ειδικά αυτήν την περίοδο κατά την οποία τίποτα δεν θα πρέπει να θεωρείται δεδομένο στην αραβική πολιτική σκηνή. Έδειχνε να διαισθάνεται την αδυναμία της, τη στιγμή που η αίγλη των άλλων αντιπολιτευομένων προς αυτήν ένοπλων ομάδων κερδίζουν σε επιχειρησιακό επίπεδο -και μάλιστα όχι μόνο εντός του ισραηλινού εδάφους αλλά και εντός της Χερσονήσου του Σινά, αποκτώντας έτσι σημαντικό γεωστρατηγικό πλεονέκτημα έναντί της-. Αρκέστηκε στο να παρακολουθεί την καταστροφή των στόχων των εσωτερικών της αντιπάλων, "Ισλαμική Τζιχάντ" και "Επιτροπές της Παλαιστινιακής Αντίστασης" από την ισραηλινή αεροπορία, μη αναλαμβάνοντας ενεργό ουσιαστική δράση στα τεκταινόμενα. Διατήρησε τον δίαυλο επικοινωνίας της με το Ισραήλ μέσω Καΐρου και συνειδητοποίησε ότι κατά την παρούσα περίοδο, δεν θα την συνέφερε να διακόψει τις σχέσεις της με την νέα ηγεσία της Αιγύπτου, η οποία συνεχίζει να διατηρεί το φυλάκιο της Ράφα ανοικτό και συγχρόνως προσπαθεί να εξουδετερώσει τις αντιπολιτευόμενες προς τη Χαμάς ένοπλες ομάδες που κρύβονται στο Σινά. 

Άραγε, όταν η πρόταση της Παλαιστινιακής Αρχής του Μαχμούντ Αμπάς θα στηριχθεί διπλωματικά από δεκάδες χώρες στην Τακτική Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ τον Σεπτέμβριο, με αποτέλεσμα την επίσημη μη-αναγνώριση της κρατικής οντότητας της Χαμάς στη Γάζα,  θα συνεχίσει να επιδεικνύει την ίδια αυτοσυγκράτηση;