25 Ιαν 2012

σκηνοθετώντας τον Xρόνο


Θα με θεωρήσετε απαίδευτο και απολίτιστο, ίσως ακόμα και αγενή.
Και όλα αυτά μαζί, θα μού τα καταλογίσετε ειδικά σήμερα. 
Μια μέρα που βάζω στοίχημα πως όλοι -ακόμα και όσοι κοιμόντουσαν στην καρέκλα μέχρι να τελειώσει κάποιο από τα αργά πλάνα κάποιας από τις ταινίες του Αγγελόπουλου- θα δηλώνουν λάτρεις του πράγματι διασημότερου έλληνα σκηνοθέτη των νεωτέρων χρόνων.

Κι εγώ συγκινήθηκα όταν έμαθα τον ξαφνικό του θάνατο. Επειδή όμως θέλω να είμαι ειλικρινής μαζί σας, ομολογώ πως σε μένα -τον μέσο και εν πολλοίς κινηματογραφικά απαίδευτο θεατή- οι ταινίες του Θόδωρου Αγγελόπουλου δεν θα μού λείψουν.

Εξαιρετικά χρονοβόρα πλάνα. Μεγάλες παύσεις στους διαλόγους. Αργή κίνηση σε όλα. Ναι, θα το παραδεχτώ : όλα αυτά με απωθούσαν. Όσες φορές προσπάθησα να τον προσεγγίσω, αναρωτιόμουν γιατί θα πρέπει να πλατυάζει κανείς τόσο πολύ όταν θέλει να πει πράγματα απλά. Έχω την αίσθηση πως την ίδια εντύπωση μοιράζεται χρόνια τώρα μεγάλη μερίδα κοινού στην Ελλάδα και στο εξωτερικό -κι ας μην κρυβόμαστε πίσω από το δάκτυλό μας-.
Δεν θα μπορούσε άλλωστε να κάνει κι αλλιώς, αφού ακόμα και ο ίδιος το παραδεχόταν : Ο Χρόνος κατά τον Θόδωρο Αγγελόπουλο είχε τη δική του ιδιαίτερη διάρκεια, παράλληλα όμως είχε και τη δική του ιδιαίτερη σημασία.

 

Από την άλλη, είμαι σίγουρος ότι αυτό που ειλικρινά θα μού λείψει από τον Αγγελόπουλο είναι η προσέγγισή του ως προς τον τρόπο που πραγματευόταν την Ελλάδα και τις δύσκολες περιόδους που πέρασε κατά το παρελθόν. 

Μια προσέγγιση ευαίσθητη, ποιητική, γεμάτη με τόνους ομιχλώδεις και μυστηριακούς. Η θεματολογία αλλά και ο τρόπος της κινηματογραφικής του γραφής παρέπεμπαν σε μία ενδελεχή προσπάθεια οπτικής καταγραφής ξεχασμένων λεπτομερειών. Γεγονότα που όταν συνέβαιναν σε πραγματικό χρόνο, κάθε άλλο παρά ποιητικά ήταν. Όταν όμως ο καιρός είχε πια περάσει, τότε όλα τα δύσκολα με κάποιο μαγικό τρόπο αποκρυσταλλώνονται, γίνονται αντικείμενο αναπώλησης, μετασχηματίζονται και είναι μοιραίο να καταγραφούν σε νέα, διαφορετική διάσταση. 

Κατά τρόπο ανεπαίσθητο, η ομίχλη και η καταχνιά μετατρέπονται σε ρομαντικές αδρές γραμμές κάποιας ξεχασμένης γκραβούρας. Και αυτός ο αργός τρόπος αποτύπωσης της εικόνας, της δράσης και της πλοκής έδινε την εντύπωση της επίπονης προσπάθειας για μια πιστή αναπαραγωγή κάποιων μακρυνών, ξεχασμένων αναμνήσεων. 
Ένα εγχείρημα πανδύσκολο για έναν σκηνοθέτη, πλην όμως ακόμα πιο δύσκολο για τον μέσο θεατή που είχε κληθεί να ακολουθήσει τα αργά -αλλά και συνάμα γρήγορα- βήματα των εκάστοτε χαρακτήρων.

ο Θόδωρος Αγγελόπουλος μιλάει για τον χρόνο

Θα μού λείψει ο Αγγελόπουλος για την εμμονή του στο δικό του στυλ. 
Δεν μπορώ να φανταστώ ότι δεν θα είχε ακούσει στο στενό του περιβάλλον τις πλείστες ενστάσεις ή έστω απορίες σχετικά με το πώς αντιλαμβάνεται τον χρόνο εκείνος και το πώς αντιλαμβάνονται τον χρόνο όσοι βλέπουν τις ταινίες του. Πιστεύω ακράδαντα ότι η εμμονή στο δικό του χρονόμετρο αποτέλεσε συνειδητή επιλογή και άποψη. Και ως ιδιαίτερη άποψη, είναι καθ'όλα σεβαστή. Μία άποψη πολυβραβευμένη, γεγονός που κατέστησε τον Αγγελόπουλο έναν σκηνοθέτη που για πολλά χρόνια θα αποτελεί σημείο αναφοράς, και μάλιστα σε διεθνές επίπεδο.


Η ζωή τού χαμογέλασε και τού χάρισε αναγνώριση και μια λαμπρή καριέρα στον τομέα που αγάπησε. Με τον ξαφνικό του θάνατο όμως, έχω την εντύπωση πως η ίδια η ζωή αποφάσισε άγαρμπα να τού επιβάλει εκείνη πια τους δικούς της ρυθμούς. 

Το τελευταίο πλάνο της ζωής του Θόδωρου Αγγελόπουλου διήρκησε εξαιρετικά λίγο. Και η απώλειά του εμένα με αφήνει ακόμα μια φορά με μία ακόμη απορία: 

Πώς άραγε θα αποφάσιζε στο μέλλον να αποτυπώσει κινηματογραφικά τη σημερινή ελληνική πραγματικότητα ; 
Θα είχε εξαιρετικό ενδιαφέρον.


6 σχόλια:

Αλίκη Παπαχελά είπε...

Διαφωνώ συμφωνώντας στα σημεία Γκάμπυ....
Οπως και να το κάνουμε ήταν απ τα "κεφάλαια" της Ελλάδας παγκοσμίως κι όσο και να μην άρεσε το αργόσυρτο των πλάνων του σε πολλούς, δεν είναι ώρα, ειδικά την στιγμή που έφυγε έτσι που έφυγε, να του το χρεώσουμε... Και όπως και νάχει και "σχολή" έκανε και αισθητική δίδαξε και την ιστορία ενός μεγάλου μέρους των Ελλήνων απέδωσε.....
Και αυτό που με στεναχωρεί πιό πολύ είναι κάτι που διάβασα και σ άλλους τοίχους απόψε... Οτι δλδ σιγά σιγά χάνονται οι μεγάλες μορφές της τέχνης και του πνεύματος της χώρας αυτής, χωρίς να υπάρχουν ή να έχουν αναδειχθεί νεώτεροι αντικαταστάτες... Αρα η χώρα φτωχαίνει χωρίς ν αντικαθιστά τον πλούτο της... (παντοιοτρόπως)

δεσποιναριον είπε...

Δεν θα σε πω απολιτιστο η αγενη γιατί η εκτίμηση μιας μορφής τέχνης ειναι υποκειμενική. Δεν ειχαν ολες οι ταινιες αργα πλανα, και οταν ειχαν υπηρχε λογος. Όμως θα πω Γαμπυ οτι μου φαίνεται ¨εκτος¨ χρόνου η αρνητική κριτική. Συμφωνώ απόλυτα με Αλικακι.

Νίνα Ναχμία είπε...

Δεν ξερω πως ειναι δυνατον να εχουμε παντα μια τετοια ταυτιση ιδεων!!! Οσα εγραψες για τον Αγγελοπουλο με αντιπρωσοπευουν απολυτα!!! Για μενα η τεχνη πρεπει να σεβεται τον μεσο θεατη, ακροατη, αναγνωστη! να ειναι καταναλωτικη και οχι επιλεκτικη!

Ράνια Ράλλη είπε...

ΚΑΙ γι αυτό σ'αγαπάω....
γιατί βάζεις τα πράγματα στις πραγματικές τους θέσεις - βάσεις-διαστάσεις και δεν σε απασχολούν οι "φόρμες"...
είσαι μάγκας φίλε μου και ναι ήτανε ιδιαίτερος στην καταγραφή των γεγονότων ο Αγγελόπουλος...

Νέμεσις είπε...

Γαβριήλ πάντα αφήνω να διαβάσω τελευταίο το blog σου.Από το πρωί το έβλεπα στον τοίχο μου αλλά παρ' όλο που το θέμα σήμερα ήταν "Αγγελόπουλος" όλο και το άφηνα. Και μια χαρά τελικά το επραξα, γιατί αποδείχθηκε όαση στα τόσα "περισπούδαστα" που διάβασα σήμερα για τον Αγγελόπουλο.Είπες όλα αυτά που θα ήθελα να πω σαν απαίδευτη θεατής των δύο και μοναδικών ταινιών του που είδα. Τον Θίασο και το Ταξίδι στα Κύθηρα ( που εάν δεν ήταν ο Κατράκης δεν εγγυώμαι εάν θα το έβλεπα).Δεν έχανα όμως τις μουσικές που επένδυε τα έργα του. Γι' αυτό τον ευχαριστώ. ' Οπως και για το ότι ήταν πρεσβευτής της χώρας μου. Αυτής της αξιοπρέπειας. Λυπάμαι γιατί μια ήδη πτωχευμένη σε πολιτισμό χώρα και με αυτή την απώλεια πτωχεύει περισσότερο. Και όλα αυτά τα κενά από πολλούς που έφυγαν μοιάζουν δυσαναπλήρωτα.
Κι εσένα Γαβριήλ σ' ευχαριστώ που είπες αυτά που ήθελα να πω :)

Fran είπε...

πολυ ισορροπημενο κειμενο και χαιρομαι που το εγραψες..διοτι ολοι τωρα θα αρχισουν τα γνωστα..τουλαχιστον εδω διαβαζουμε την ουσια..

Related Posts with Thumbnails